رقابت‌پذیری توسعه گردشگری پایدار روستایی با روش متاسوات )مورد مطالعه: روستاهای هدف گردشگری شهرستان نیر در استان اردبیل)

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.30473/psp.2026.75410.2779
چکیده

گردشگری روستایی در قرن بیست و یکم از اهمیت ویژه و توسعه قابل توجهی برخوردار شده و به یکی از محورهای اصلی مطالعات علمی جهان تبدیل شده است، زیرا علاوه بر تأمین نیازهای گردشگران، تغییرات اجتماعی و اقتصادی مهمی در جامعه میزبان ایجاد می‌کند. پژوهش حاضر با هدف تدوین راهبردهای رقابت‌پذیری فضایی و توسعه پایدار گردشگری روستایی در روستاهای هدف گردشگری شهرستان نیر انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت، توصیفی-تحلیلی است و داده‌ها به صورت پیمایشی از ۲۰ متخصص و کارشناس منتخب به روش هدفمند جمع‌آوری شد. برای تحلیل و تدوین راهبردها، از تکنیک متاسوات استفاده شد تا مزیت نسبی هر روستا در فضای رقابتی منطقه شناسایی شود و اهداف توسعه پایدار با اولویت‌بندی مشخص گردند. نتایج نشان داد، ایجاد اقامتگاه‌های دائمی و موقت، بهره‌گیری از چشمه‌های آب‌گرم و معدنی و بهبود زیرساخت‌های ارتباطی بیشترین وزن را داشتند. در مقایسه با رقبای منطقه، روستای کورعباسلو از نظر ظرفیت جذب گردشگر و مزیت نسبی بامقدار ۲/۷۶ نسبت به روستای قره‌شیران اولویت داشت. مهمترین راهبردهای توسعه گردشگری شامل ارتقای امکانات حمل‌ونقل، نزدیکی به مراکز شهری، بهبود وضعیت معیشتی مردم، افزایش تنوع فعالیت‌های گردشگری و بهره‌برداری از منابع طبیعی و فرهنگی بود. نتایج نشان می‌دهد که توجه همزمان به عوامل درونی و محیطی، علاوه بر تقویت مزیت‌های رقابتی، می‌تواند رقابت‌پذیری فضایی و توسعه پایدار گردشگری روستایی در چهار روستای هدف شهرستان را به طور مؤثر ارتقا دهد.