افزایش مشارکت شهروندی در تحقق طرح های شهری با رویکرد مدل موازنه خواسته ها (طرح برد-برد) (مورد مطالعه: محله نعمت آباد در منطقه 19 شهرداری تهران)
نویسندگان
1 دانشیار گروه معماری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.30473/psp.2025.75745.2782چکیده
در اسیبشناسی توسعه شهری ، یکی از مهمترین محدودیتهای اساسی عدم تحققپذیری طرحهای شهری است. در این پژوهش تلاش آن است که بازشناسی عدم موفقیت طرحهای توسعه شهری، نقش مشارکت شهروندی در تحققپذیری مورد ارزیابی قرارگیرد و درپی آن رویکرد مدل موازنه خواستهها بهعنوان یک مدل اجرایی را با عبارت طرح برد_برد در محله نعمت آباد در منطقه 19 کلان شهر تهران مورد توجه قراردهد. از سوی دیگر، الگوی موازنه خواستههای شهروندی یا بهعبارت دیگر روش برد- برد تلاش دارد تا با ایجاد توازن بین منافع کوتاهمدت و پایدار بلندمدت، زمینه تحققپذیری حداکثری طرحهای شهری را در بافتهای شهری محله برنامهریزی و اجرا نماید. روششناسی این پژوهش با بهرهگیری از اصول برنامهریزی مشارکتی و تشکیل کارگروههای مشورتی با شهروندان و انجام مصاحبههای عمیق و با مدل طوفان فکری، عوامل مؤثر بر عدم تمایل شهروندان به مشارکت، از جمله هزینههای اقتصادی، عوامل اجتماعی، مسئله زمین، الگوهای خاص زندگی و ضعف اجرایی قوانین، شناسایی و تحلیل شدهاست. در این ارتباط نتایج مصاحبهها، کدگذاری و مورد تحلیل قرارگرفته و سپس الگوی موازنه خواستهها نیز مورد ارزیابی و سپس بکارگیری الگوی برد _برد آن مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که روش مدل موازنه خواستهها در چهارچوب نظام وار مبتنی بر عواملی بنیادین همچون هزینه، ساختوساز استاندارد مشارکتپذیری شرایط محلی استوار است. از سوی دیگر نتایج این پژوهش نشان میدهد که اجراییسازی این مدل از طریق گامهای چون امکانسنجی و شناسایی سیستمهای موجود، تقابل خواستها، گروه ذینفعان طرحهای شهری و طراحی سیستم عملکردی جدید قابل صورتبندی است. بنابراین رویکرد برد-برد یا بهعبارت دیگر رویکرد مدل موازنه خواستهها با بهرهگیری از سازمانبخشی مشارکت شهروندی و پیوندی میان خواستههای مدیریت شهری و شهروندان فراهم شده و احساس رضایت فراهم میشود.