برآورد سازوکار زمینلرزهها در گستره لرزهای پیرامون شهرهای کرمان و شیراز
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسیارشد، گروه زمینشناسی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران
2 استاد گروه زمینشناسی، دانشکده علوم و مرکز پژوهشی زمینلرزه، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران
doi
10.22084/nfag.2022.26311.1518چکیده
دادههای مورد نیاز برای حل سازوکار زمینلرزهها در این پژوهش از همآمیخت دادههای شکل موج موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران و پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله گردآوری شدهاند. پس از ویرایش دادهها از روش قطبشهای نخستین موج P رسیده به ایستگاههای لرزهنگاری باند پهن، بلند دوره و همچنین کوتاه دوره برای حل سازوکار کانونی زمینلرزهها بهره گرفته شد. خطای کانونیابی این زمینلرزهها نزدیک به 5 کیلومتر بوده و بیشینه چرخش صفحههای گرهی در سازوکارهای کانونی 5 درجه در نظر گرفته شد. این سازوکارها با کمترین خطا در شمار قطبشها برای سازوکارهای زمینلرزههای پیرامون شهرهای پرجمعیت و مهم کرمان و شیراز پردازش شدهاند. برپایهی حل سازوکار زمینلرزهها در این پژوهش، گسلهای گلباف، کوهبنان و رفسنجان دارای سازوکار چیره راستالغز راستگرد با مولفه معکوس و گسل سروستان دارای سازوکار چیرهی معکوس خالص میباشند. زمینلرزهها در پیرامون شهر شیراز بیشتر در نزدیکی سامانه گسلی سبزپوشان، کرهبس و گسل برازجان پراکنده شده و پراکندگی زمینلرزهها در کمربند چینخورده ساده زاگرس و گودال زاگرس (Zagros foredeep) بیشتر بوده و گستره زاگرس فراخاسته خالی از زمینلرزه است. سازوکارهای حلشده زمینلرزههای در این پژوهش نشان میدهد که زمینلرزههایی با سازوکار چیرهی راستالغز راستگرد به گسل کرهبس وابسته هستند. زمینلرزههایی با سازوکار چیرهی راستالغز راستگرد و معکوس نیز به گسل سبزهواران و زمینلرزههایی با سازوکار چیرهی راستالغز راستگرد با راستای گسلی شمالی- جنوبی به گسل سبزپوشان وابسته هستند. زمینلرزههایی نیز روی دادهاند که سازوکارو رو کانون آنها با هیج گسلی در گستره همخوانی ندارد. در تفسیر زمینلرزههای همه نقشهها بایستی خطای روکانون زمینلرزهها را نیز در نظر گرفت. این خطا باتوجه به فاصله میانایستگاهی ایستگاههای شبکههای لرزهنگاری در برخی از زمینلرزهها میتواند تا ده کیلومتر نیز برسد. سازوکار برخی از این گسلها که در کارهای (زمینشناسی یا لرزهشناسی) پیشین بررسی شده بودند، با سازوکار حل شده این پژوهش همخوانی دارند.