تحلیل محرکهای کلیدی اثرگذاری هویت مکانی بر بازآفرینی فضایی سکونتگاههای پیراشهری (مورد مطالعه: روستاهای پیرامون شهر شیروان)
نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 استاد گروه جغرافیا، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
4 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.30473/psp.2025.73204.2753چکیده
بازآفرینی رویکردی نوین برای تولید سازمان فضایی منطبق بر شرایط تازه و ویژگیهای نو در ایجاد روابط شهری جدید و یا باز تعریف روابط شهری کهن یا موجود اثرگذار است. هدف مطالعه حاضر، شناسایی پیشرانهای مؤثر بر هویت مکانی در بازآفرینی فضایی در سکونتگاههای پیراشهری شیروان است. این تحقیق بر اساس هدف از نوع کاربردی و بر اساس ماهیت، توصیفی- تحلیلی انجام گردیده است. برای بررسی چهارچوب نظری پژوهش از روش اسنادی و کتابخانهای و جهت استخراج پیشرانهای کلیدی اثرگذار هویت مکانی بر بازآفرینی فضایی در سکونتگاههای روستایی پیراشهری از مطالعات میدانی و ابزار پرسشنامه استفاده شده است. نمونه مورد مطالعه در این پژوهش را 25 نفر از پاسخگویان که کارشناسان و برنامهریزان روستایی استان خراسان شمالی و شهرستان شیروان هستند، تشکیل میدهند. برای تجزیه وتحلیل دادهها، از نرم افزار Micmac و جهت ترسیم نقشهها از GISو استفاده گردیده است. یافتههای تحقیق مؤید آن است که نتایج بدست آمده با توجه به امتیاز بالای اثرگذاری مستقیم و غیرمستقیم، عوامل 83گانه در 4 مؤلفه اصلی پیشرانهای کلیدی در افق برنامهها، نشان داد که ارتقای میزان رضایتمندی از افزایش روابط روستا با بیرون از آن (شهر و روستاهای دیگر) با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (17+) و غیرمستقیم (1683+)؛ بهبود وضعیت منابع درآمدی روستاییان و کاهش فقر در بین خانوارهای سکونتگاههای پیراشهری با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (9+) و غیرمستقیم (3272+)؛ توجه به توسعه کاربریهای ترکیبی (مختلط) و توسعه دسترسی به خدمات در سطح بافت کالبدی سکونتگاههای پیراشهری با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (8+) و غیرمستقیم (3852+)؛ مشارکت در انتخابات شورای روستا حاکی از افزایش فعالیتهای داوطلبانه در رسته محلی با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (8+) و غیرمستقیم (6272+) و رضایت از کیفیت بصری فضاهای عمومی (نمای بیرونی ساختمانها، شبکه معابر و عناصر آنها) در سکونتگاههای پیراشهری با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (8+) و غیرمستقیم (926-) رضایت از کاهش آلودگیهای زیست محیطی در روستا با هدف افزایش کیفت محیط زندگی در روستا بهعنوان پیشرانهای بحرانی با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (7+) و غیرمستقیم (2892+) در پنج بعد اقتصادی، اجتماعی فرهنگی، کالبدی فضایی، کیفیت محیطی در راستای دستیابی به پایداری سکونتگاههای پیراشهری معرفی شدهاند.
