سنجش تغییرات تاب آوری روستایی در دو دوره قبل و بعد از توسعه گردشگری(مورد مطالعه: روستاهای بخش اورامان بخش سروآباد استان کردستان)

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران،ایران

doi
10.30473/psp.2025.73369.2760
چکیده

کاهش آسیب ‏پذیری از طریق افزایش تاب‏آوری نواحی روستایی به عنوان راهکار اصلی حرکت در مسیر پایداری برای نواحی روستایی در عصر حاضر توسط برنامه‏ریزان توسعه، مورد استقبال و برنامه‏ریزی قرار گرفته‏است تا نواحی روستایی در برابر تهدیدها و فشارهای اقتصادی و طبیعی، مقاوم و سازگار گردند. در این راستا در پژوهش حاضر، توسعه گردشگری به عنوان فعالیتی تحول‏زا در محیط روستایی بخش اورامان شهرستان سروآباد مورد بررسی قرارگرفته تا اثرگذاری توسعه این فعالیت در تغییرات وضعیت تاب‏آوری منطقه شناسایی گردد. بدین منظور، با گردآوری داده‏ها به روش اسنادی در بخش نظری و پیمایشی؛ مبتنی بر توزیع پرسشنامه و مصاحبه در بخش میدانی، تأثیرات توسعه گردشگری در تغییرات سطح تاب‏آوری محیط روستایی در دو دوره قبل و بعد از توسعه گردشگری در منطقه مورد مطالعه سنجیده شد. رویکرد حاکم بر پژوهش، رویکردی آمیخته از هر دو روش کمی و کیفی است. تجزیه و تحلیل داده‌های گردآوری شده در بخش کیفی به روش تکنیک تئوری بنیادی و در بخش کمی با آزمون‏های آماری ویلکاکسون، تحلیل مسیر و رگرسیون نشان دادند که میانگین سطح تاب‎آوری روستاهای منطقه در سطح معنی‎داری 05/0 از میانگین برابر 81/2 دوره قبل به 95/2 در دوره بعد، رسیده‎است. بنابراین، می‏توان اظهار کرد که گردشگری موجب بهبود سطح تاب‎آوری روستاهای مورد مطالعه شده ، اما این بهبود وضعیت نسبی، شکننده و محدود است تا بتوان پی‎برد که ضعف‎ها و موانعی، پیش‏روی اثرگذاری مطلوب گردشگری در بهبود سطح تاب‎آوری روستاهای منطقه وجود دارد. در مجموع نیز، 62  مانع یا چالش، پیش‏روی توسعه مطلوب گردشگری در روستاهای منطقه مورد مطالعه وجود دارد که در قالب چهار عاملی اصلی نارسایی‎های مدیریتی، ضعف برنامه‏ریزی و کمبود خدمات و امکانات مورد نیاز جهت توسعه گردشگری در منطقه؛ ضعف در تأمین منابع مالی و فضای امنیتی حاکم بر روستاهای منطقه؛ نارسایی‎های اجتماعی و فضای نامناسب کسب و کار و ضعف در بازاریابی و آموزش و کمبود تقاضا جهت توسعه گردشگری در روستاهای منطقه خلاصه شدند.