شناسایی چالشهای طرح بهسازی بافتهای باارزش روستایی (مورد مطالعه: استان خراسان رضوی)
نویسندگان
1 استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 کارشناسارشد جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.30473/psp.2025.70382.2713چکیده
در ایران طرحهای بهسازی بافت باارزش روستایی از سال 1379 توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و با صرف هزینه زیاد در حال تهیه و اجرا است. اگرچه این طرح زمینهساز دگرگونیهایی در بافتهای باارزش روستایی شده است، اما مانند همه طرحهای دیگر با چالشهایی مواجه است که مانع تحقق مؤثر اهداف آن میشود. بر این اساس مطالعه حاضر به شناسایی چالشهای طرح بهسازی بافت باارزش روستایی می پردازد. روش پژوهش از جنبه هدف، توسعهای و از نظر ماهیت و روش تحقیق تحلیلی است. با توجه به اینکه طرح بهسازی بافت باارزش در استان خراسان رضوی تنها در شش روستای کاهک، جزین، ریاب، ازغد، کنگ و دیزباد اجرا شده است، مطالعه حاضر کلیه این روستاها را مورد مطالعه قرار داده است. در این مطالعه 168 نفر از ساکنین محلی و 17 نفر از خبرگان روستایی در تکمیل پرسشنامه مشارکت نمودهاند. تجزیه و تحلیل اطلاعات به کمک تحلیل عاملی اکتشافی و آزمون تی تک نمونهای در نرم افزار SPSS انجام شد. نتایج نشان داد مهمترین چالشهای اجرای طرح بهسازی بافت باارزش روستایی 8 چالش با 64 درصد واریانس است. همچنین مهمترین چالشهای تهیه طرح شامل 5 چالش با 1/57 درصد واریانس است. در مجموع چالش مشترک و مهم دو مرحله تهیه و اجرای طرح بهسازی بافت باارزش روستایی «نبود جامعیت در گستره بافت» است که به تنهایی در مرحله تهیه 7/18 و اجرای طرح 7/12 درصد واریانس را به خود اختصاص داده است. روشن است شناخت چالشهای طرح، به مدیران سطوح بالاتر برنامهریزی این امکان را می دهد که با شناسایی نقاط ضعف طرح و برطرف نمودن آنها، به تدوین و برنامهریزی مؤثرتر و سودمندتر دست یابند. امری که علیرغم تأکید مطالعات مختلف بر اصلاح و بازنگری آن، کمتر مورد توجه مدیران قرار گرفته است.