واکنش قیمت نفت خام ایران به عدم قطعیت‌های ژئوپلیتیکی و عدم قطعیت سیاست اقتصادی

نویسندگان

1 دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار گروه اقتصاد دانشکده علوم اداری و اقتصادی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22054/jiee.2025.80912.2106
چکیده

عدم قطعیت­ها بخش جدایی ناپذیر اقتصاد هستند و تأثیرات اثبات شده‌ای بر ارکان گوناگون اقتصادی دارند. قیمت نفت علاوه بر آن­که به عنوان یک عامل کلیدی در بخش تولید محسوب می­شود، نشان­دهنده درآمدهای نفتی اقتصاد ایران است. هدف از این پژوهش بررسی تأثیر عدم قطعیت سیاست اقتصادی و عدم قطعیت ژئوپلیتیک با منشأ جهانی، چین، ایالات متحده و روسیه بر قیمت نفت خام ایران است. به این منظور از مدل افزایشی تعمیم یافته (گام) و بر اساس داده­های ماهیانه سال‌های 1997 الی 2022 استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد عدم قطعیت سیاست اقتصادی با منشأ جهانی، کشور چین و کشور روسیه تأثیر معنادار و غیرخطی بر قیمت نفت خام ایران دارد. هم­‌چنین عدم قطعیت ژئوپلیتیکی با منشاء جهانی، چین و روسیه تأثیر مستقیم و غیر خطی بر قیمت نفت خام ایران دارد در حالی که تأثیر عدم قطعیت ژئوپلیتیکی با منشأ ایالات متحده، تأثیر خطی و معکوس است. هم­‌چنین تأثیر عدم قطعیت­های همراه با منشأ یکسان، نشان می­دهد عدم قطعیت­های همزمان با منشأ جهانی، روسیه و ایالات متحده، دارای تأثیرگذاری معنادار و غیرخطی هستند. این نتیجه نشان دهنده ضرورت استفاده از مدل­های نوین با امکان بررسی توأمان متغیرهاست. نتایج می­تواند برای فعالان بازار نفت در بازار مالی و هم‌چنین سیاست‌مداران مورد استفاده قرار بگیرد.