بررسی عوامل کلیدی مؤثر بر دقت محاسبات اشباع آب در مخازن کربناته: سازندهای کنگان و دالان، غرب خلیج فارس

نویسندگان

1 دانشکده زمین‌شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشکده زمین‌شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22107/jpg.2024.427939.1221
چکیده

ارزیابی خصوصیات مخازن کربناته باتوجه‌به ناهمگنی بسیار زیاد این مخازن، همواره با دشواری‌ها و عدم‌قطعیت‌های زیادی همراه است. اشباع آب یکی از پارامترهای بسیار مهم در ارزیابی این مخازن به شمار می‌آید. علاوه بر این، تأثیر اشباع آب بر مکانیک سنگ به‌عنوان یک پدیده‌ی مهم در مهندسی ژئوتکنیک شناخته می‌شود. رایج‌ترین رابطه برای اشباع آب، معادله‌ی آرچی است. دقت اشباع آب محاسبه شده از طریق معادله‌ی آرچی به‌دقت پارامتر‌های آن از جمله ضریب سیمانی‌شدن، ضریب پیچاپیچی و ضریب اشباع بستگی دارد. ناهمگنی مخازن کربناته، به طور قابل‌توجهی بر ضرایب معادله‌ی آرچی و در نتیجه محاسبات اشباع آب تأثیر می‌گذارد. در این مطالعه، از ۱۵۷ داده‌ی اشباع آب دین استارک، ۵۷ داده‌ی فاکتور مقاومت سازند، ۲۰ داده‌ی شاخص مقاومت سازند، ۱۳۶۸ مقطع نازک و ۱۱۱۴ داده‌های تخلخل و نفوذپذیری تهیه شده از یک چاه اکتشافی در غرب خلیج‌فارس استفاده شده است. به‌منظور مدیریت ناهمگنی، از روش‌های مختلفی از جمله روش راندمان الکتریکی، نشانگر زون جریان و وینلند استفاده شد. پس از دسته‌بندی سنگ‌ها با پارامترهای الکتریکی و پتروفیزیکی مشابه، پارامترهای آرچی در دسته‌های مختلف محاسبه شدند. سپس اشباع آب با استفاده از رابطه‌ی آرچی در هریک از دسته‌های تعیین شده، محاسبه و با اشباع آب دین استارک مقایسه شد. علاوه بر این، پارامترهای تأثیرگذار بر دقت اشباع آب، موردبحث و برسی قرار گرفت. نتایج، اهمیت برسی ویژگی‌های رفتار الکتریکی و شعاع گلوگاه‌های منفذی به‌عنوان عوامل کلیدی مؤثر بر دقت محاسبات اشباع آب را نشان دادند. بر اساس یافته‌ها، استفاده از پارامترهای ثابت آرچی منجر به محاسبه اشباع آب، بیش از اندازه‌ی واقعی و در نتیجه، برآورد کمتر از میزان واقعی هیدروکربور در مخازن می‌شود. یافته‌ها نشان داد که مدیریت ناهمگنی مخزن به روش راندمان الکتریکی، تأثیر قابل‌توجهی بر افزایش دقت اشباع آب پیش‌بینی‌شده در مقایسه با دیگر روش‌ها دارد. در مقابل، روش وینلند بیشترین عدم‌قطعیت را در پیش‌بینی اشباع آب دارد.