‌‌ ارزیابی و تحلیل تاب‌آوری شهری در برابر سیل (مورد مطالعه: شهر پلدختر)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه ایلام

2 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ایلام

doi
10.30473/psp.2024.70654.2714
چکیده

شهرها، نظام­های پیچیده­ای هستند که نسبت به تهدیدهای طبیعی یا انسانی آسیب­پذیرند. نگاهی که تاکنون در مدیریت سوانح و مدیریت شهری وجود داشته، رویکرد کاهش مخاطرات بوده است. اما امروزه جوامع در تلاش براى دست­یابی به شرایطی هستند که در صورت وقوع بحران، بازگشت سریع آن­ها را به وضعیت پیش از بحران (اولیه و عادی) فراهم سازد. در این میان تاب­آوری، مفهوم جدیدی است که بیشتر در مواجهه با ناشناخته­ها و عدم قطعیت­ها به کار می­رود. هدف کلی مطالعه حاضر، ارزیابی میزان تاب­آوری شهر پلدختر به هنگام وقوع سیل است. در راستای دستیابی به اهداف مذکور از روش کیفی با رویکرد توصیفی-تحلیلی استفاده‌شده است. به‌منظور سنجش ابعاد تاب­آوری در محلات شهر پلدختر ۳۸۴ خانوار با استفاده از فرمول کوکران به‌عنوان جامعه نمونه انتخاب گردیدند. به‌منظور تجزیه و تحلیل داده­های حاصل از پرسشنامه در محیط نرم افزار SPSS ، روش­های آماری مبتنی بر مقایسه میانگین­ها، آزمون­های فریدمن و رگرسیون به کار گرفته شد و نیز جهت رتبه­بندی تاب­آوری محلات از مدل تاپسیس استفاده گردید. در نتیجه براساس پنج شاخص ارزیابی تاب­آوری؛ محله­های کوی بسیجیان، هسته قدیم و کوی پاسداران نسبت به سایر محلات شهر پلدختر دارای وضعیت مناسب­تری هستند و محله­های ساحل شرقی و غربی و کوی سازمانی­ها از بدترین وضعیت را به لحاظ تاب­آوری در مقابل سیل برخوردارند. نتایج حاصل از آزمون فریدمن برای تعیین مهم‌ترین و تأثیرگذارترین شاخص­ها تاب­آوری شهر پلدخترگویای این است که شاخص­ کالبدی با میانگین رتبه 533/3  و شاخص­ اقتصادی با میانگین رتبه 251/3 به ترتیب در رتبه­های اول و دوم اثرگذارترین و مهم‌ترین ابعاد تاب­آوری قرارگرفته‌اند.