فرایندهای دیاژنتیکی و توالی پاراژنتیکی سازند شهبازان (ائوسن میانی- بالایی) در شمال باختر پلدختر، حوضه لرستان
نویسندگان
1 استادیار گروه زمینشناسی، واحد خرمآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرمآباد، ایران
2 دانشجوی دکترا رسوبشناسی و سنگشناسی رسوبی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
doi
10.22084/nfag.2023.27125.1539چکیده
در این پژوهش فرآیندهای دیاژنزی و توالیهای پاراژنتیکی سازند شهبازان مطالعه شده است. این سازند به سن ائوسن میانی تا پسین در حوضهی رسوبی لرستان گسترش دارد. در این پهنه یک برش سطحالارضی به ضخامت 62 متر در 10 کیلومتری شمال باختر شهرستان پلدختر انتخاب شده است. سازند شهبازان در منطقه مورد مطالعه به صورت همشیب روی سازند کشکان قرار گرفته و توسط کربناتهای سازند آسماری به صورت ناپیوستگی پیوستهنما پوشیده شده است. سنگنگاری مقاطع نازک و مطالعات SEM 10 نمونه از دولومیتها صورت گرفته است. مطالعات پتروگرافی منجر به شناسایی چندین فرآیند دیاژنزی مانند میکرایتی شدن، نوریختی، سیمانی شدن، فشردگی، انحلال و جانشینی شد که در نهایت مدل دیاژنزی آن تعیین گردید. براساس شواهد پتروگرافی، توالی پاراژنتیکی نهشتههای سازند شهبازان در این برش در چهار محیط دریایی، تدفینی، بالاآمدگی و آب شیرین تفسیر شده است، و طی سه مرحله دیاژنزی اولیه (ائوژنز)، میانی (مزوژنز) و نهایی (تلوژنز) تعیین شده است. مهمترین فرآیند دیاژنزی در برش مورد مطالعه دولومیتی شدن میباشد که هم بهصورت اولیه و هم به صورت ثانویه تشکیل شده است. آنالیز عنصری نمونهها به روش EDS و EPMA (با دقت یک صدم درصد) نشان داد که دولومیتهای اولیه دارای مقادیر پایین Fe و مقادیر بالایی از Sr و Na میباشند، در حالی که دولومیتهای ثانویه دارای تمرکز بالایی از Fe و مقادیر کمتری Sr نسبت به دولومیتهای اولیه دارند که این موضوع دلالت بر محیط تدفینی دیاژنزی کم عمق تا متوسط برای دولومیتهای ثانویه میباشد. مهمترین منبع تأمین کننده Mg در دولومیتهای اولیه آب دریا و در دولومیتهای ثانویه تبدیل کانیهای رسی به یکدیگر و آبهای دریایی محبوس میباشد.