فرایندهای دیاژنتیکی و توالی پاراژنتیکی سازند شهبازان (ائوسن میانی- بالایی) در شمال باختر پلدختر، حوضه لرستان

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین‌شناسی، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد، ایران

2 دانشجوی دکترا رسوب‌شناسی و سنگ‌شناسی رسوبی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

doi
10.22084/nfag.2023.27125.1539
چکیده

در این پژوهش فرآیندهای دیاژنزی و توالی­های پاراژنتیکی سازند شهبازان مطالعه شده است. این سازند به سن ائوسن میانی تا پسین در حوضه­ی رسوبی لرستان گسترش دارد. در این پهنه یک برش سطح­الارضی به ضخامت 62 متر در 10 کیلومتری شمال باختر شهرستان پلدختر انتخاب شده است. سازند شهبازان در منطقه مورد مطالعه به صورت هم­شیب روی سازند کشکان قرار گرفته و توسط کربنات­های سازند آسماری به صورت ناپیوستگی پیوسته­نما پوشیده شده است. سنگ­نگاری مقاطع نازک و مطالعات SEM 10 نمونه از دولومیت­ها صورت گرفته است. مطالعات پتروگرافی منجر به شناسایی چندین فرآیند دیاژنزی مانند میکرایتی شدن، نوریختی، سیمانی شدن، فشردگی، انحلال و جانشینی شد که در نهایت مدل دیاژنزی آن تعیین گردید. براساس شواهد پتروگرافی، توالی پاراژنتیکی نهشته­های سازند شهبازان در این برش در چهار محیط دریایی، تدفینی، بالاآمدگی و آب شیرین تفسیر شده است، و طی سه مرحله دیاژنزی اولیه (ائوژنز)، میانی (مزوژنز) و نهایی (تلوژنز) تعیین شده است. مهم­ترین فرآیند دیاژنزی در برش مورد مطالعه دولومیتی شدن می­باشد که هم به­صورت اولیه و هم به صورت ثانویه تشکیل شده است. آنالیز عنصری نمونه­ها به روش EDS و EPMA (با دقت یک صدم درصد) نشان داد که دولومیت­های اولیه دارای مقادیر پایین Fe و مقادیر بالایی از Sr و Na می­باشند، در حالی که دولومیت­های ثانویه دارای تمرکز بالایی از Fe و مقادیر کمتری Sr نسبت به دولومیت­های اولیه دارند که این موضوع دلالت بر محیط تدفینی دیاژنزی کم عمق تا متوسط برای دولومیت­های ثانویه می­باشد. مهم­ترین منبع تأمین کننده Mg در دولومیت­های اولیه آب دریا و در دولومیت­های ثانویه تبدیل کانی­های رسی به یکدیگر و آب­های دریایی محبوس می­باشد.