فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سنگ‌نوشتۀ تخت خان، واقع در استان ایلام، سندی تاریخی و هنری از دورۀ قاجار است که به دستور غلامرضاخان والی در سال ۱۳۲۵ ه‍.ق پدید آمده است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوا، به بررسی ابعاد مختلف این کتیبه پرداخته و گردآوری اطلاعات مورد نیاز تحقیق به روش کتابخانه‌ای بوده است. پرسش‌های اصلی تحقیق نیز با هدف بررسی اطلاعات تاریخی، ویژگی‌های خط و نگارۀ کتیبه، نقش آن در معرفی والی و جایگاه این سنگ‌نوشته در میان آثار ایلامی تدوین شده‌اند. کتیبۀ تخت خان حاوی اطلاعات ارزشمندی در مورد شجره‌نامۀ والیان پشتکوه، خدمات عمرانی گستردۀ غلامرضاخان و اوضاع سیاسی- اجتماعی منطقه است و به عنوان منبعی دست اول، مکمل سایر منابع تاریخی است. خط به‌کاررفته در آن، نستعلیق با گرایش به خط شکسته می‌باشد که ضمن برخورداری از ظرافت و زیبایی هنری، نمایانگر مهارت کاتبان و حجاران در حکاکی آن است. کتیبۀ مذکور با برجسته ساختن اقدامات و نسب والی، در معرفی شخصیت، تثبیت جایگاه و مشروعیت او نقشی محوری ایفا می‌کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که سنگ‌نوشتۀ تخت خان، با تلفیق محتوای غنی تاریخی و ویژگی‌های هنری برجسته، نه تنها سندی مهم از تاریخ و تمدن ایلام در دورۀ قاجار است؛ بلکه به عنوان یک اثر ملی، نقش مهمی در معرفی فرهنگ این منطقه به جهانیان ایفا می‌کند. این کتیبه علی‌رغم داشتن برخی کاستی‌های نگارشی، گواهی بر غنای فرهنگی و هنری ایلام و شایستۀ حفاظت و معرفی بیشتر است.