ارزیابی فضایی عوامل مؤثر بر آسیب پذیری در برابر سیلاب (مورد مطالعه: محلات کلان‌شهر تهران)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد تمام گروه جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.30473/psp.2024.69644.2702
چکیده

افزایش چشمگیر شهرنشینی همراه با تراکم بیش ازحد جمعیت و فعالیت در شهرها و روند رو به رشد آن به لحاظ تنوع و دگرگونی­های کارکردی و کالبدی موجب افزایش اهمیت موضوع آسیب­پذیری شهری در برابر مخاطرات طبیعی نظیر سیلاب شده است. این پژوهش با استفاده از 54 شاخص کلیدی در چارچوب مدل MOVE میزان آسیب­پذیری مناطق شهر تهران را مشخص نموده است. سپس نتایج به ‌صورت فضایی تحلیل و میزان آسیب­پذیری در هریک از ابعاد و همچنین شاخص نهایی تعیین شده است. در این پژوهش از مدل MOVE و GWR استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داد که در شاخص نهایی، محلات جنوب غربی و شمال شرقی تهران دارای نامناسب­ترین شرایط و بالعکس مناطق مرکزی تهران، دارای مناسب­ترین وضعیت بودند. مناطق 18، 19، 20 و 4 دارای بیشترین محلات با وضعیت آسیب­پذیری متوسط تا بسیار زیاد بودند. همچنین محلات واقع در مناطق 8، 6، 10 و 7 به ترتیب دارای بهترین شرایط بودند. همچنین نتایج مدل رگرسیون وزن­دار جغرافیایی نشان داد که زیر شاخص در معرض خطر بودن دارای بیشترین تأثیر و زیر شاخص­های عدم تاب­آوری و تأثیر پذیری به ترتیب در رتبه­های بعدی قرار می­گرفتند. در این بین با توجه به ضریب نزدیک به میانگین R2 در مجموع برآیند همه زیرشاخص­ها، می­توان گفت شاخص نهایی به دست آمده بر آسیب­پذیری بالای ساکنان محلات مورد مطالعه به میزان زیادی تأثیر داشته است.