طراحی مدل گسترش حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی برای تولید پاک‌تر

نویسندگان

1 استاد گروه مدیریت عملیات و علوم تصمیم، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22034/eiap.2025.229958
چکیده

هدف از مطالعه حاضر، بررسی نظام‌‌مند و ارایه فراترکیبی از پژوهش‌های مرتبط با عناصر گسترش حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی است. رویکرد پژوهش کیفی و از نوع سنتز پژوهی می‌باشد که با روش تحلیل محتوا به کمک فراترکیب انجام‌ شده و ازن ظر هدف، کاربردی است و پژوهش سعی دارد چارچوب جامع و یکپارچه‌ای از حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی را در قالب پارادایمی برای تولید پاک‌تر ارایه نماید. جامعه مورد بررسی، پژوهش‌های مرتبط با موضوع است که بین سال‌های 2016 تا آوریل 2023 در هفت پایگاه اطلاعاتی معتبر منتشر شده‌اند. در نهایت 32 مطالعه به‌صورت هدفمند انتخاب و سپس با استفاده از تحلیل محتوا، 109 کد 17 مفهوم، 7 مقوله کلیدی طی فرآیند جستجو و ترکیب نظام‌مند شناسایی گردید که عبارتند از: عوامل مدیریتی، منابع، مشوق‌ها و فشارهای محیطی، عدم اطمینان محیطی، قوانین و مقررات، صلاحیت حسابداران و ویژگی‌های ساختاری شرکت، که این عوامل در سه رده عوامل اصلی، زمینه‌ای و محیطی طبقه‌بندی شدند و پس از طی مراحل هفت‌گانه پژوهش مدل گسترش حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی برای تولید پاک‌تر در صنایع تولیدی طراحی گردید. تحقق حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی منوط به توجه به عوامل ذکرشده در الگوی ارایه ‌شده است که بدون توجه به همه عوامل بیان ‌شده در چارچوب جامع گسترش حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی رسیدن به سطح ایده‌آل تولید پاک‌تر در صنایع تولیدی ممکن نمی‌گردد. در نهایت این الگو خروجی و پیامدهای استفاده صنایع از حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی را در چهار حوزه استانداردهای حسابداری توسعه پایدار، رعایت مقررات محیط‌‌زیستی، ارتقاء سطح فرهنگ مسئولیت اجتماعی، استفاده بهینه از منابع و تولید پاک نشان می‌دهد. به حسابداران و حسابرسان شرکت‌ها پیشنهاد می‌شود به افشای اطلاعات مربوط به مسایل محیط‌‌زیستی و عملکرد محیط‌‌زیستی شرکت‌ها با صداقت اهتمام بیشتری ورزند و با پررنگ نشان دادن منافع حاصل از هزینه‌های محیط‌‌زیستی به مدیران شرکت‌ها، آنان را به بهاء دادن هر چه بیشتر به مسایل محیط‌‌زیستی ترغیب کنند.