رتبهبندی ایران بر اساس شاخص جامعه پایدار و بررسی روند آن به کمک روش تاپسیس
نویسندگان
1 استاد، گروه محیطزیست، دانشکده شیلات و محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابعطبیعی گرگان، ایران
2 دکتری علوم و مهندسی محیطزیست، گروه محیطزیست، دانشکده شیلات و محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابعطبیعی گرگان، ایران
3 دکتری علوم و مهندسی محیطزیست، گروه محیطزیست، دانشکده شیلات و محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابعطبیعی گرگان، ایران
4 دکتری علوم و مهندسی محیطزیست، گروه محیطزیست، دانشکده شیلات و محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابعطبیعی گرگان، ایران
5 دکتری علوم و مهندسی محیطزیست، گروه محیطزیست، دانشکده شیلات و محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابعطبیعی گرگان، ایران
6 دکتری علوم و مهندسی محیطزیست، گروه محیطزیست، دانشکده شیلات و محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابعطبیعی گرگان، ایران
7 دکتری علوم و مهندسی محیطزیست، گروه محیطزیست، دانشکده شیلات و محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابعطبیعی گرگان، ایران
8 دکتری علوم و مهندسی محیطزیست، گروه محیطزیست، دانشکده شیلات و محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابعطبیعی گرگان، ایران
doi
10.22034/eiap.2025.229956چکیده
شاخص جامعه پایدار از 22 نمایه دربرگیرنده رفاه انسان، رفاه اقتصادی و رفاه محیطزیستی برای کشورهای جهان از سال 2006 تا 2016 در دسترس است. به کمک این دادهها و روش تاپسیس همراه با حساسیتسنجی، رتبه ایران برای این شاخص در مقایسه با شش کشور منتخب منطقه محاسبه شد و روند تغییرات آن نیز بررسی شد. مراحل اجرای تاپسیس و حساسیتسنجی در نرمافزار نوشته شده در پایتون با رابط کاربر آسان اجرا شد. نتایج نشان داد که در دو سال 2006 و 2016 میلادی وضعیت ایران از نظر شاخص جامعه پایدار در رتبه پنجم در مقایسه با کشورهای منتخب منطقه بود، حال آن که در سال 2010 در رتبه دوم قرار داشت. همچنین، نتایج نشان داد این رتبهبندی به شکل کلی در طی سالهای 2006 تا 2016 برای ایران روند کاهشی داشته است. حساسیتسنجی با تغییر 50 درصدی در وزنهای 22 نمایه مورد استفاده و تکرار 100000 بار در نرمافزار نشان داد نتایج حاصل از تاپسیس قبل و بعد از حساسیتسنجی تغییر چندانی نمیکند و این موضوع گویای قابلیت اتکای نتایج و دادههای خام مورد استفاده است. همچنین، نرمافزار پایتون نوشته شده نقش خود را به خوبی در تسهیل انجام محاسبات نشان داد. بهنظر میرسد طی دوره مورد بررسی تنزل یا ارتقای رتبه ایران از نظر شاخص جامعه پایدار بیشتر ناشی از نمایههای غذای کافی، توزیع درآمد و بدهی عمومی بوده است. از اینرو، دولت و سازمانهای مرتبط میتوانند با تمرکز بر این نمایهها موجب ارتقای وضعیت ایران از نظر این شاخص شوند.
