واکاوی زیبایی‌شناسی منظر شبانه فضاهای شهری با تکیه بر هویت فرهنگی

نویسندگان

1 استادیار، گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه فنی و حرفه ای، تهران، ایران

2 دکتری پژوهش هنر

doi
10.30473/psp.2023.65921.2637
چکیده

عوامل بصری در نورپردازی منظر شبانه می­توانند مفاهیم فرهنگی و هویتی را در قالب نشانه­هایی منتقل کنند. این نشانه­های بصری را می­توان «نشان­های فرهنگی» در منظر شبانه نامید. «اصول و قواعد زیبایی­شناسی بومی هر شهر به­عنوان هویت فرهنگی در قالب یک ابزار، می­تواند مدل و چارچوبی برای هویت بخشی به شهر از طریق نورپردازی منظر شبانه باشد». هدف این تحقیق، دستیابی به مدلی در زیبایی­شناسی‌ منظر شبانه‌ شهری است که بر هویت فرهنگی تأکید دارد. این تحقیق را می­توان در زمرۀ پژوهش­های توسعه­ای و کاربردی دانست که با روش کیفی و توصیفی انجام شده است. متغیرهای مورد نظر این پژوهش کیفی بوده و از طریق استدلال ارتباط بین آن­ها سنجیده می­شود و نمونه­های منظر شبانه شهرهای لیون، سیدنی، روتردام و هلسینکی مورد بررسی قرار گرفته­ است. در تمام نمونه­ها، بعدی از فرهنگ در منظر شبانه مورد تأکید قرارگرفته است. یافته­های تحقیق نشان داد که توجه به ابعاد فرهنگی منظر شبانه در کنار توجه به ابعاد زیبایی بصری، راز بهبود موفقیت این نمونه­ها هستند. نشان فرهنگی، ابزار تسهیل کننده اعمال زیبایی ذهنی است که از طریق نمودهای عینی زیبایی­شناسی منظر شبانه امکان ظهور خواهد داشت. نتایج تحقیق نشان داد که منظر هویتمند حاصل تجمیع عوامل ذهنی و عینی است و اگر زیبایی­شناسی عوامل عینی منظر شبانه براساس عصاره زیبایی­شناسی فرهنگی طراحی و نورپردازی شود، حس هویتمندی در منظر شبانه استمرار می­باید.