فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کاربری اراضی منابع ارزشمند و محدودی هستند. بنابراین، اهمیت حفظ و نگهداری از این‌ گونه اراضی به دلیل اهمیت از نظر اقتصادی و برطرف کردن نیازهای معیشتی جمعیت، امری طبیعی و ضروری است. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های کاربری اراضی تناسب کاربری می‌باشد که فرآیندی است که تعیین‌کننده سازگاری زمین، برای استفاده‌ای تعریف شده می‌باشد. هدف اصلی تحلیل تناسب کاربری، کمک به برنامه‌ریزان و تصمیم‌سازان برای یافتن مناسب‌ترین موقعیت و الگوی چینش فعالیت‌ها در زمینه‌ای مورد برنامه‌ریزی است. بنابراین امروزه با هدف برنامه‌ریزی متناسب و اجرای موفق برنامه‌ها، نیازمند اطلاعات صحیح، دقیق و به‌روز از نسبت تغییرات کاربری‌های اراضی و سیمای زمین می‌باشیم، لذا فناوری سنجش‌ازدور به دلیل داشتن دید فضایی و یکپارچه از سیمای زمین و سامانه اطلاعات جغرافیایی به دلیل داشتن قابلیت تجزیه‌وتحلیل، مدل‌سازی و تهیه نقشه‌های کاربری می‌توانند در این راستا کارآمد باشند. بدین‌منظور هدف این پژوهش ارزیابی تغییرات کاربری و مطلوبیت زیستگاه پارک ملی خبر در استان کرمان در 50 سال گذشته با استفاده از سنجش‌ازدور و GIS می‌باشد. در این پژوهش به‌منظور تهیه نقشه کاربری اراضی از تصاویر ماهواره‌ای لندست در سال‌های 1974 الی 2023 استفاده ‌شده است و به‌منظور مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه از GIS و مدل‌های ارزیابی چندین معیاره شامل مدل منطق فازی و تاپسیس استفاده ‌شده است. به‌طوری‌که معیارهایی چون طبقات کاربری، پوشش‌های گیاهی، خاک و میزان فرسایش‌پذیری حداکثر و حداقل، درصد شیب زمین و مقدار فاصله از رودخانه و گسل به‌منظور مدل‌سازی در نظر گرفته‌ شده است. به‌منظور پیاده‌سازی مدل‌سازی ابتدا تمامی‌معیارها به لایه‌های رستری تبدیل ‌شده و بر مبنای اهمیت و ارزش‌گذاری وزن‌دهی شده‌اند و در نهایت لایه‌ها با همدیگر تلفیق و همپوشانی و نقشه نهایی تهیه ‌شده است. نتایج پژوهش نشان داد که زیستگاه خبر در طول 50 سال گذشته تغییرات کاربری اراضی زیادی داشته است به‌طوری‌که از اراضی جنگلی- زیستگاه حیات‌وحش و کشاورزی- فضای سبز کاسته شده و به اراضی غیرقابل استفاده نامرغوب و اراضی بایر اضافه ‌شده است. تغییرات کاربری باعث افزایش میزان فرسایش‌پذیری خاک در منطقه مورد مطالعه شده است و به‌منظور پایش پوشش گیاهی منطقه از شاخص NDVI استفاده ‌شده است که نتایج بررسی کاهش میانگین پوشش‌های گیاهی در سال‌های مورد مطالعه را نشان داد. در نهایت نتایج مدل‌سازی نشان داد که بیشتر مساحت پارک ملی خبر دارای مطلوبیت بالا و متوسط از نظر تناسب کاربری می‌باشد.