ارزیابی پایداری سیستمهای کشاورزی با استفاده از شاخص تجمیعی در شهرستان پاکدشت
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اگرواکولوژی، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه اگرواکولوژی، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه برنامهریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه اگرواکولوژی، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22034/eiap.2025.229964چکیده
سیستمهای کشاورزی در مناطق گرم و خشک با سرعت بالایی در حال تحول است. کشاورزان به منظور سازگاری با کمآبی، به شیوههای جدید مبتنی بر کشت گلخانهای روی آوردهاند. درآمد بلند مدت، امنیت غذایی و سازگاری مردم مناطق خشک تا حد زیادی به پایداری این شیوههای کشاورزی بستگی دارد. در این زمینه، ارزیابی سطح پایداری این سیستمهای کشت بسیار مهم است. مطالعه حاضر تلاش میکند تا پایداری شیوههای کشاورزی در منطقه گرم و خشک شهرستان پاکدشت را با تعریف یک شاخص تجمیعی(AGI)(1) با استفاده از چهار شاخص اصلی ثبات، سازگاری، بهرهوری و عدالت، پایداری را ارزیابی و عوامل تعیینکننده اصلی را بررسی کند. به این منظور یک مطالعه میدانی در سه روستا با سیستمهای کشت متفاوت در شهرستان پاکدشت انجام شد. دادهها از طریق پرسشنامههای ساختاریافته، بحثهای گروهی متمرکز، مشاهدات میدانی، اطلاعات ثانویه جمعآوری شد. مجموعه جامعی از شاخصهای فرعی مناسب برای سنجش شاخصهای اصلی شناسایی شد. شاخصهای اصلی و شاخصهای فرعی با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی فازی(2) برای اندازهگیری سطح پایداری روستاهای مورد مطالعه وزندهی شدند. در بین شیوههای کشاورزی مورد مطالعه، روستای گلزار بیشترین پایداری، روستاهای کریمآباد و ارمبویه در رتبههای بعدی قرار گرفتند. رویکرد کلنگر و میان رشتهای به کار گرفته شده در این پژوهش، پتانسیل یک چارچوب مفید برای ارزیابی پایداری را داشته و خلاصهای مفید از مسائل و مشکلات پایداری را فراهم میکند. لذا اطلاعات به دست آمده از این مطالعه پتانسیل استفاده در تدوین سیاستهای این بخش از کشور را دارا است.
