کاربرد شاخص‌های کیفی و آسیب‌پذیری در ارزیابی و مدیریت کیفیت آب‌های سطحی (مطالعه موردی: رودخانه شصت دره در شهرستان تربت حیدریه)

نویسندگان

1 مدیر پروژه مطالعات کیفی منابع آب- مهندسین مشاور لار، دکتری آلودگی‌‌های محیط‌زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 مدیر امور محیط زیست، مهندسین مشاور لار، دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع طبیعی، محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 دانشیار گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی- دانشگاه صنعتی قم، قم، ایران

doi
10.22034/eiap.2025.229977
چکیده

شاخص‌‌های کیفی NSFWQI و IRWQISC و شاخص آسیب‌‌پذیری WRASTIC از شاخص‌‌های مطرح در ارزیابی کیفی آب‌های سطحی می‌‌باشند. در تحقیق حاضر، شاخص‌‌های فوق به منظور بررسی کیفیت آب رودخانه شصت‌‌دره در شهرستان تربت حیدریه با هدف مدیریت کیفی به کار گرفته شدند. در این راستا، دو ایستگاه پایش در امتداد رودخانه شصت‌‌دره، یکی در بالادست شهر (S1) و دیگری در پایین‌‌دست شهر و تصفیه‌خانه فاضلاب (S2) انتخاب شد، و 12 پارامتر کیفی به مدت یک سال با تواتر فصلی مورد سنجش قرار گرفت. براساس شاخص کیفی IRWQISC، کیفیت آب رودخانه در کلاس متوسط تا نسبتاً خوب قرار دارد. در نواحی بالادست، رودخانه از شرایط کیفی بهتری برخوردار است، به طوری‌که در ایستگاه S1 در فصل‌های پاییز و زمستان کیفیت آب نسبتاً خوب و خوب ارزیابی می‌‌شود. رودخانه شصت‌‌دره در ایستگاه S2 تحت تاثیر ورود بار آلودگی قرار دارد، کیفیت آب این ایستگاه در هر چهار نوبت نمونه‌‌برداری در محدوده بد و خیلی بد قرار می‌‌گیرد. میزان شاخص NSFWQI در ایستگاه‌های پایش در بازه 56-14 است و بر این اساس، کیفیت آب در ایستگاه S1 متوسط تا بد و در ایستگاه S2 بد و خیلی بد می‌‌باشد. اعداد، حساسیت متوسط تا زیاد رودخانه شصت‌‌دره به آلودگی‌ها و پتانسیل منطقه در ایجاد آلودگی منابع آب سطحی را نشان می‌‌دهد. بر این اساس، نظارت بر فعالیت‌های انسانی، کشاورزی و ... به منظور بهسازی شرایط بوم‌شناختی و منابع آبی این ناحیه ضرورت می‌یابد. همچنین، کیفیت پساب خروجی تصفیه‌خانه فاضلاب تربت‌حیدریه به منظور مطابقت با استاندارد تخلیه به آب‌های پذیرنده باید مورد کنترل و پایش قرار گیرد.