شناسایی و تدقیق نواحی فرهنگی آرامستان‌ها در راستای گردشگری مذهبی (مورد مطالعه: آرامستان‌های ناحیه شهری مشهد)

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

doi
10.30473/psp.2023.65482.2632
چکیده

آرامستان­ها یکی از عناصر اثربخش در چیدمان ساختار فضایی سکونتگاه انسانی و به‌ویژه شهرهای ایرانی است. رویکرد توسعه فرهنگی- اجتماعی آرامستان‌ها با افزایش میزان تعاملات اجتماعی و حضورپذیری شهروندی موجب سرزندگی شهری فضاهای شهری می­شود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و با توجه به ماهیت کارکردی آن از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. در پژوهش حاضر، شیوه جمع­آوری اطلاعات اسنادی و نیز پیمایشی بوده و برای تجزیه و تحلیل داده­های کمی از نرم‌افزار ArcGIS و مدل­هایی نظیر تحلیل خوشه­ای (Group Analysis) و درون‌یابی (IDW) استفاده شده است. به منظور شناخت و تدقیق نواحی فرهنگی آرامستان­ها در کلان شهر مشهد از شاخص‌هایی دسترسی همچون حرم مطهر امام‌ رضا، جاذبه­ها ومناطق نمونه گردشگری، آثار تاریخی، مراکز اقامتی و سایر امکانات و خدمات شهروندی استفاد شد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که مجموعه­های حرم مطهر رضوی، گنبد خشتی، گنبد سبز و خواجه­ربیع به عنوان ناحیه فرهنگی یک، یاسر و ناصر به عنوان ناحیه فرهنگی دو، خواجه مراد و خواجه اباصلت به عنوان ناحیه فرهنگی سه و میامی به عنوان ناحیه فرهنگی چهار قابل شناسایی است. به منظور افزایش نقش‌آفرینی نواحی فرهنگی آرامستان­ها در سرزندگی شهری کلان‌شهر مشهد، الگوی بومی باغ­مزار برای ارتقای هویت ایرانی در آرامستان­های تاریخی و طرح‌ریزی تأسیسات و تجهیزات گردشگری از طریق پیوند فضایی-عملکردی نواحی آرامستان­های تاریخی ناحیه شهری مشهد با حرم مطهر رضوی در توسعه اجتماعی-فرهنگی آرامستان‌های شهری مؤثر است.