تاثیر تجارت دانش و پیشرفت فنی متمایل به ‌محیط‌زیست بر توسعه پایدار

نویسندگان

1 دانشیار، گروه اقتصاد، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران.

doi
10.22034/eiap.2025.217503
چکیده

در کشورهای در حال توسعه، تجارت دانش می‌تواند بهره‌روی عوامل تولید را افزایش و پیشرفت دانش فنی را تسهیل و موجب کاهش مصرف منابع طبیعی و آلودگی ‌محیط‌زیستی و تحریک توسعه پایدار ‌شود. بنابراین تحقیق حاضر با هدف بررسی تاثیر تجارت دانش و پیشرفت متمایل به ‌محیط‌زیست بر توسعه پایدار در نظر گرفته شد. جهت بررسی تاثیر تجارت دانش (واردات مستقیم فناوری، سرریزهای فناوری سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و مهندسی معکوس محصولات وارداتی) و پیشرفت متمایل به محیط‌زیست بر توسعه پایدار از تخمین‌زننده GMM در دوره زمانی 1391 - 1401 و 15 صنعت استفاده شده است. نتایج نشان داد: الف. برخلاف تجارت کالاها، تجارت دانش، فرآیندی است که از طریق آن کشورهای واردکننده، فناوری‌های جدید و تجربه مدیریتی را به دست می‌آورند. ب. کشورهای در حال توسعه تنها از طریق معرفی مستقیم فناوری می‌توانند سطح فناوری ‌محیط‌زیستی خود را بهبود بخشند. ج. تجارت دانش با در نظر گرفتن عامل تعاملی فناوری ‌محیط‌زیستی و تجارت دانش، در قالب معرفی مستقیم فناوری و مهندسی معکوس محصولات وارداتی، می‌تواند توسعه پایدار را بهبود بخشد. د. در سطح معینی از فناوری ‌محیط‌زیستی، تجارت دانش، صرف‌نظر از فرم آن، تاثیر مثبتی بر توسعه پایدار و سبز دارد. بنابراین، اگرچه ممکن است اثرات تجارت دانش بر توسعه پایدار، محدود باشد، اما اگر کشوری، توانایی نوآوری مستقل، ظرفیت جذب فناوری، سطح فنی و تجربه مدیریتی خود را بهبود بخشد، اقتصاد کشور می‌تواند در بلندمدت با ثبات و پایدار رشد کند. البته نباید بیش از حد متکی به واردات فناوری خارجی باشد، بلکه باید به تدریج توانایی‌های تحقیقاتی و نوآوری مستقل خود را بهبود بخشد و شرکت‌های داخلی را به توسعه فناوری‌های جدید تشویق کند.