ارزیابی امنیت آبی در حوضه آبریز دریای مازندران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری عمران- محیط زیست، دانشکده مهندسی عمران، پردیس دانشکده های فنی دانشگاه تهران. ایران.
2 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده الهیات، حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات. تهران. ایران.
doi
10.22034/eiap.2025.216584چکیده
در دنیای کنونی ابعاد امنیت به مسائل محیطزیستی تسری یافته است. در ایران در میان مسایل محیطزیستی مسئله آب این «طلای آبی» بیش از گذشته ابعاد امنیتی پیدا کرده است و البته محدود به استانهای خشک و نیمهخشک کشور نمیباشد. هدف از این پژوهش، ارزیابی وضعیت امنیت آب در حوضه آبریز دریای مازندران به منظور کمک به سیاستگذاری در ابعاد امنیت آبی بحرانیتر، زیرحوضههای آسیبپذیرتر و اولویتبندی آنها برای بهبود امنیت محیطزیستی در شرایط فعلی است. امنیت آبی در شش بعد منابع و مصارف آب، اجتماعی، اقتصادی، محیطزیستی، مخاطرات آبی و استقلال آبی تعریف و ارزیابی شده است. شاخصهایی در هر یک از این شش بعد جمعآوری شده و از تحلیل و روشهای تصمیمگیری چندشاخصه سلسله مراتبی و همچنین تحلیل شبکهای بهمنظور وزندهی شاخصهای امنیت آبی استفاده شده است. نتایج حاصل از دو روش تقریبأ مشابه یکدیگر بوده است، اما با توجه به پیچیدگیهای مدل امنیت آبی و ارتباطات و وابستگیهای متقابل معیارها، از نتایج روش تحلیل شبکهای برای تحلیل ارزیابی امنیت آبی استفاده شده است. نتایج مبین وضعیت ضعیف امنیت آب در حوضه آبریز دریای مازندران است. ابعاد امنیت آب محیطزیستی و امنیت مخاطرات آبی به ترتیب کمترین و بیشترین امتیازها را در این حوضه داشتهاند. بعد از امنیت آب محیطزیستی بر اساس یافتههای پژوهش، کمترین امتیازها متعلق به امنیت آب اقتصادی و استقلال آبی است.
