فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عوامل هوازدگی در طبیعت متنوع هستند که می­توانند منجر به فرسودگی یک بنای باستانی و حتی تخریب و از بین رفتن آن شوند. در پژوهش حاضر، فرسودگی ملاط آهکی استفاده شده در راه باستانی گاشمار واقع در شهرستان نورآباد (استان لرستان) در برابر عوامل هوازدگی ناشی از چرخه­های تر- خشک شدن و گرم- سرد شدن ارزیابی شده است. برای رسیدن به این هدف، آزمایش­های تر- خشک شدن و گرم-سرد شدن تا 50 چرخه روی نمونه­های ملاط اعمال شد. بعد از هر 10 چرخه، خصوصیات ظاهری (رنگ و شکل)، فیزیکی (وزن خشک و تخلخل) و مکانیکی (شاخص بار نقطه­ای و سرعت موج P) تعیین شدند. نتایج دلالت بر این دارد که ملاط در اثر چرخه­های تر- خشک شدن و گرم- سرد شدن متحمل تغییرات ظاهری بسیار جزئی شده­ است. در مقابل، تجزیه و تحلیل داده­ها نشان داد که با افزایش چرخه­ها، مقادیر خصوصیات فیزیکی و مکانیکی نمونه­ها تغییرات ملموس­تری داشته­اند. بر اساس مطالعه مقاطع نازک میکروسکوپی، تغییر خصوصیات فیزیکی و مکانیکی ملاط ارتباط نزدیکی با توسعه و گسترش ریزترک­ها بعد از چرخه­های آزمایش داشته است. مقایسه نتایج حاکی از آن است که عوامل هوازدگی ناشی از چرخه­های تر- خشک شدن و گرم- سرد شدن، تأثیر تقریبأ یکسانی بر شدت فرسودگی نمونه ملاط داشته­اند. سرعت موج P در مقایسه با سایر خصوصیات ظاهری، فیزیکی و مکانیکی، پارامتری مناسب­تر و دقیق­تر برای ارزیابی فرسودگی ملاط است، در حالی که خصوصیات ظاهری نمی­تواند پارامتری مناسب در این زمینه باشند. بر اساس نتایج، پیشنهاد می­شود که راهکار حفاظتی برای جلوگیری از فرسودگی ملاط استفاده شده به عنوان مصالح بنایی در پل باستانی گاشمار واقع در شهرستان نورآباد بر اساس هر دو عامل هوازدگی تر- خشک شدن و گرم- سرد شدن انتخاب و طراحی شود.