زمین‌شیمی، سنگ‌اولیه و موقعیت زمین‌ساختی سرپانتینیت‌های مجموعه افیولیتی نی‌ریز در جنوب بوانات (استان فارس)

نویسندگان

1 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

3 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

4 استادیار گروه زمین‌شناسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

doi
10.22084/nfag.2023.27421.1546
چکیده

منطقه جنوب بوانات در پهنه زاگرس مرتفع قرار دارد و جزئی از افیولیت نیریز محسوب می‌شود. در این منطقه، مجموعه افیولیتی به صورت آمیزه رنگین کوچک شامل چرت‌های رادیولاریتی و سرپانتینیت‌ها می‌باشد. سرپانتینیت‌ها حاوی سرپانتین، اسپینل، کانی‌های تیره (به عنوان کانی‌های باقیمانده از سنگ‌اولیه)، آمفیبول و به ندرت الیوین و پیروکسن هستند. الیوین‌ها به شدت به سرپانتین و پیروکسن‌ها به بستایت تبدیل شده‌اند. مقادیر پایین Al2O3 و خیلی پایین TiO2 در مقابل مقادیر بالای MgO، Cr، Ni و V در این سرپانتینیت‌ها، بیانگر سنگ‌اولیه هارزبورژیت - دونیت گوشته‌ای برای آن­هاست. مقادیر خیلی پایین CaO در این سنگ‌ها نیز نشان دهنده میزان کم کلینوپیروکسن در سنگ‌اولیه و نوع هارزبورژیتی - دونیتی آن است. براساس شیمی عناصر اصلی، کمیاب و فرعی، پریدوتیت‌های اولیه تشکیل‌دهنده این سنگ‌ها در یک محیط فرافرورانش - جلوقوس از یک گوشته‌ی متأثر از واکنش با مذاب (واکنش مذاب – سنگ) حاصل از صفحه فرورونده، تشکیل شده‌اند.