حکمروایی خوب؛ ابزاری برای توسعه پایدار مناطق حفاظت شده (مطالعه موردی: منطقه حفاظت شده اشترانکوه لرستان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه برنامه ‏ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم‏ محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استادیار گروه برنامه ‏ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم ‏محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه برنامه‏ ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم‏ محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22034/eiap.2025.217511
چکیده

طی سال‏های اخیر، عوامل متعددی باعث ناپایداری مناطق حفاظت شده در کشور شده‏اند که از آن جمله می‏توان به مواردی نظیر دخالت نهادهای مختلف در اداره این مناطق، گردشگری بی‏رویه، چرای غیراصولی، تخریب زیستگاه‏ها و غیره اشاره کرد. منطقه حفاظت شده اشترانکوه از جمله مناطق یاد شده است که به دلیل فقدان نظارت کافی، کارایی پایین پروژه‏های محلی، عدم برنامه‏ریزی دقیق برای حفاظت از عرصه‏های طبیعی، مشکلات اقتصادی و معیشتی جوامع محلی، بهره‏برداری از معادن، ضعف مشارکت اجتماعات محلی و نظایر این با ناپایداری در ابعاد مختلف مواجه است. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا با بهره‏گیری از رویکرد حکمروایی خوب به تحقق توسعه پایدار منطقه حفاظت شده اشترانکوه کمک گردد. روش پژوهش مبتنی بر روش علّی است. در گردآوری داده‏ها از شیوه‏های اسنادی و پیمایشی استفاده شده است. به این منظور برای جمع‏آوری داده‏های مورد نیاز پژوهش از پرسشنامه استفاده شده است. پایایی داده‏های حاصل از پرسشنامه از طریق محاسبه آلفای کرونباخ انجام شده است. تحلیل داده‏ها بر اساس روش کمی (آزمون‏های آماری توصیفی و استنباطی) انجام شده است. بدین‌منظور به بررسی میانگین، انحراف معیار و ضریب تغییرات هر یک از متغیرهای پژوهش جهت بررسی تطبیقی ابعاد پژوهش پرداخته شده است. برای بررسی نرمال بودن داده‏ها از آزمون کولموگروف- اسمیرنوف، و جهت بررسی میزان همبستگی داده‏ها از آزمون دی‏سامرز استفاده شده است. قلمرو تحقیق، منطقه حفاظت شده اشترانکوه است که در استان لرستان واقع شده است. یافته‏ها نشان می‏دهد که وضعیت حکمروایی در محدوده مورد مطالعه بر اساس طیف لیکرت در مقیاس ضعیف و میزان پایداری در وضعیت متوسط قرار دارد. نتایج پایداری نشان‌دهنده وضعیت مناسب بعد اجتماعی- فرهنگی و وضعیت متوسط سایر ابعاد است. یافته‏های پژوهش، حاکی از وجود یک رابطه نسبتاً مستقیم بین رویکرد حکمروایی خوب و توسعه پایدار در محدوده مورد مطالعه است.