بهبود وضعیت سرمایه اجتماعی در محلههای شهری با رویکرد برنامهریزی محلهمحور(مورد مطالعه: محله قنات کوثر، منطقه چهار کلانشهرتهران)
نویسندگان
1 دانشگاه سمنان/ گروه شهرسازی
2 دانشگاه سمنان
3 دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.30473/psp.2023.63021.2583چکیده
برنامهریزی محلهمحور رویکرد نسبتاً جدیدی است که خدمات عمومی را در مدیریت شهری بهبود میبخشد. بهکارگیری این رویکرد در فرآیند برنامهریزی بیش از هر چیز نیازمند سرمایه اجتماعی مناسب، انسجام و یکپارچگی ساکنین در یک اجتماع محلهای و تقویت بسترها و زمینههای هویتساز محلهای است. بر این مبنا پژوهش حاضر به بررسی نقش رویکرد محلهمحوری در جهت ارتقاء سرمایه اجتماعی در محله قنات کوثر واقع در منطقه 4 شهر تهران پرداخته است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و از نظر هدف کاربردی بوده و با بررسی متون مرتبط، شاخصها و زیرشاخههای مفهوم برنامهریزی محلهمحور استخراج شدند. مبتنی بر شاخصهای مذکور سؤالات موردنیاز طرح شد و با انجام مصاحبه عمیق با 16 نفر از افراد ساکن در محله و رسیدن به اشباع نظری، دادههای موردنیاز بهمنظور تحلیل به دست آمدند. با استفاده از رویکرد نظریه زمینهای و انجام سه مرحله کدگذاری (باز، محوری و گزینشی) مقولههای نهایی استخراج شدند و در چارچوب شرایط علی، زمینهای، مداخلهای، تعاملات/راهبردها و پیامدها جای گرفتند. مبتنی بر این موارد، نمودار پارادایمی ازنظریه زمینهای ارائه شد و نظریه نهایی بهمنظور بهبود سرمایه اجتماعی با رویکرد برنامهریزی محلهمحور به دست آمد. نتایج حاصل از پژوهش نشان میدهد که افزایش کیفیت فضاهای شهری و بهبود وضعیت فعلی محله، توزیع عادلانه امکانات خدماتی و رفاهی، افزایش تعاملات، توانمندسازی شورای محله و جلب اعتماد و مشارکت ساکنین، از مهمترین راهبردها بهمنظور افزایش سرمایه اجتماعی و فراهم کردن زمینه دستیابی به توسعه پایدار محلهای در محله قنات کوثر هستند.
