تحلیل زیست‌پذیری شهرهای توسعه برون‌زا با رویکرد مدل ریاضی پایداری(مورد مطالعه: شهر زابل)

نویسندگان

1 دانشگاه پیام نور، گروه جغرافیای

2 هیات عملی, پیام نور

doi
10.30473/psp.2023.62135.2558
چکیده

تحلیل های تاریخی نشانگر آن است که منطقه سیستان از دیرباز پهنه­ای آباد و از نظر تولیدی سرآمد بوده­است. در این حوزۀ­ جغرافیایی، شهرهای متعددی ایجاد و به مرور و با تغییر شرایط یا از بین رفته و یا تقلیل کارکرد پیدا کرده­اند. اما از اوایل قرن کنونی، شهر زابل با عنایت به اعتبارات دولتی شکل­گرفته و در این مدت، دائماً بر جمعیت خود افزوده­است. در واقع، به دلیل توسعه برون­زای شهر، مشکلات محیطی و منطقه­ای هیچگاه رشد این شهر را متوقف نکرده و به قیمت تخریب محیط پیرامونی، حیات آن با شدت بیشتری استمرار پیدا کرده­است. این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی، وضعیت زیست­پذیری شهر زابل را مورد تحلیل قرار داده­است. داده­های مورد نیاز این شناخت با پرسشنامه محقق ساخته و از نمونه­ای به حجم 300 نفر از کارشناسان این حوزه، گردآوری و با استفاده از ماتریس ارزیابی شاخص های مؤثر و متأثر و مدل ریاضی پایداری و زیست­پذیری مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفت. نتایج نشان داد که این شهر در بخش زیست محیطی امتیاز 4829/0 و در بخش اقتصادی و اجتماعی امتیاز 2945/0 را کسب کرده­است. بر اساس این امتیازات، درجه زیست­پذیری این شهر 1884/0 تعیین شده و مطابق استانداردهای موجود، در گروه زیست­پذیری ضعیف و بسیار ضعیف قرار می­گیرد. بنابراین، اگر سیاست­های کنترلی و پیشگیرانه لازم اعمال نشود، نه فقط سکونت و زندگی در این شهر مورد تهدید قرار می­گیرد، بلکه محیط پیرامونی نیز دچار تخریب اساسی­تری خواهد شد.