برآورد و ارزیابی عملکرد اقتصادی - انرژی - محیط زیستی ایران با استفاده از شاخص ترکیبی 3EPI و مدل TVP
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته اقتصاد انرژی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته اقتصاد انرژی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22054/jiee.2023.73797.2011چکیده
هدف اصلی این تحقیق طراحی شاخص عملکرد اقتصادی - انرژی - زیستمحیطی «تری ایپیآی»[1] برای اقتصاد ایران با تعمیم روششناسی خراموف و لی (2013) و ارزیابی نحوه اثرگذاری متغیرهای تحقیق روی شاخص ترکیبی عملکرد طی دوره زمانی 1991 تا 2021 در قالب مدل پارامترهای زمان - متغیر است. متغیرهای شاخص ترکیبی شامل نرخ تورم، نرخ بیکاری، رشد اقتصادی، نسبت کسری بودجه به تولید ناخالص داخلی و تغییرات شدت انرژی و شدت انتشار دیاکسیدکربن است. شاخص عملکرد طراحی شده بهصورت وزنی و غیر وزنی محاسبه شده و با فیلتر هودریک - پرسکات جزء روند از جزء سیکلی تفکیک و وقایعنگاری مربوط به نقاط حداکثر و حداقل شاخص انجام شده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد، روند بلندمدت شاخص عملکرد در بازه بین اعداد 35 تا 60 درصد قرار دارد که بهطور متوسط نسبت به عدد مبنای شاخص (100 درصد) اختلاف قابلتوجهی دارد. وقایعنگاری نقاط حداکثر و حداقل شاخص نشان میدهد، ضعیفترین عملکرد براساس شاخص ترکیبی مربوط به دورههای اجرای سیاست تعدیل ساختاری (سال 1994 و 1995)، دور اول اعمال تحریمهای اقتصادی (2012) و تشدید تحریمهای اقتصادی در دور اخیر تحریمها (سال 2019) و بهترین عملکرد مربوط به دو دوره ثبات نسبی متغیرهای اقتصاد کلان (سال 2000) و دوره زمانی اجرایی شدن توافق برجام (سال 2016) است. نتایج حاصل از کاربرد مدل پارامترهای زمان - متغیر نشان میدهد، طی دوره زمانی پس از سال 2011 تا سال 2021، بیشترین ضریب تأثیر منفی بر روی شاخص عملکرد طراحی شده را متغیر نسبت کسری بودجه به تولید ناخالص داخلی داشته است.