شبیه‌‌سازی پراکنش آلاینده‌‌های هوا ناشی از ترافیک جاده‌‌ای برون‌شهری با استفاده از مدل CALPUFF (مطالعه موردی: استان لرستان)

نویسندگان

1 دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

2 استاد گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان

3 استاد گروه محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان، گرگان، ایران

4 استادیار گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم‌الانبیاء بهبهان، بهبهان، ایران

doi
10.22034/eiap.2024.182735.1952
چکیده

جاده‌‌ها به عنوان مهمترین زیرساخت توسعه با وجود ارایه خدمات اقتصادی و اجتماعی سودمند، به دلیل افزایش حجم تردد خودروها در افزایش آلودگی هوا موثر است. این تحقیق با هدف بررسی میزان اثر آلودگی هوا ناشی از جاده‌‌های برون‌شهری با رویکرد مدل‌‌سازی پراکنش آلاینده‌‌ها انجام شده است. برای این منظور میزان و محدوده انتشار گازهای CO، NO2، PM10 و SO2 ناشی از شبکه جاده‌‌ای استان لرستان مورد مطالعه قرار گرفته است. در این تحقیق از مدلCALPUFF برای مدل‌‌سازی پراکنش آلاینده‌‌ها در چهار فصل سال استفاده شده است. حجم و سرعت متوسط ترافیک شبکه جاده‌‌ای، نرخ انتشار آلاینده‌‌های هوا، داده‌‌های ایستگاه‌‌های سینوپتیک هواشناسی، نقشه کاربری اراضی، مدل رقومی ارتفاع و نقشه شیب، اطلاعات مورد استفاده در این پژوهش بوده است. نتایج مدل‌‌سازی برای 2461 کیلومتر از جاده‌‌های استان نشان داد که بیشترین غلظت آلاینده‌‌های مورد بررسی در فصل پاییز و در فاصله تقریبی دو کیلومتر از جاده قابل مشاهده است. گاز SO2 ناشی از ترافیک جاده‌‌ای نسبت به دیگر گازها دارای بیشترین گستره اثر است. همچنین در حدود 5/11 درصد از کل جمعیت روستایی استان لرستان در فصل پاییز در معرض کیفیت هوای ناسالم قرار می‌‌گیرند که نسبت به سایر فصول سال بیشترین تعداد را شامل می‌‌شود. انجام این تحقیق در یکی از استان‌‌های با مناطق طبیعی و بکر کشور نشان داد که حتی چنین مناطقی هم از آلودگی هوا در امان نیستند.