ارزیابی و اولویت‌بندی پایداری توسعه شهری بر اساس رویکرد تصمیم‌گیری ترکیبی GF-BWM وGIS (مطالعه موردی: شهر کرج)

نویسندگان

1 استاد گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 دکترای محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

4 استاد گروه محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، گرگان، ایران

5 استادیار گروه علوم محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران غرب، ایران

doi
10.22034/eiap.2024.206231
چکیده

شناسایی و اندازه‌گیری سطح پایداری از سه بعد محیط‌زیستی، اجتماعی و اقتصادی یک اولویت در تصمیم‌گیری‌های راهبردی سیاست‌گذاران است. لذا، توجه به زمینه‌های محلی در ارزیابی پایداری شهری به دلیل متغیر بودن نیازها و اولویت‌های ذی‌نفعان برای کشورهای درحال‌توسعه حایز اهمیت ویژه است. این مطالعه باهدف ایجاد یک چارچوب عملی متشکل از GIS و تصمیم‌گیری گروهی فازی بدترین- بهترین با GF-BWM به‌منظور سنجش پایداری مناطق شهر کرج واقع در غرب تهران انجام شد. نخست با بررسی ادبیات تحقیق، مصاحبه با متخصصین و تکنیک دلفی به شناسایی و استخراج هفت معیار و 24 زیر معیار پرداخته شد. سپس، بر اساس روش GF-BWM وزن‌دهی و اولویت‌بندی معیارها به کمک نظر متخصصین صورت گرفت و در مرحله بعد با استفاده از منطق فازی و روش ترکیب خطی وزن‌دار توان بالقوه پایداری مناطق شهری تعیین شد. یافته‌ها نشان داد معیار اقتصادی و اجتماعی و زیر معیار اشتغال به ترتیب با وزن‌های 383/0 و 182/0 از بیشترین اهمیت و معیار خصوصیات زیستی و زیر معیار فاصله از مناطق نظامی با وزن 0383/0 و 00337/0 از کمترین اهمیت برخوردار هستند. در مجموع از نظر توزیع مکانی، حدودا 30 درصد از منطقه واقع در شمال و شمال‌غربی شهر کرج دارای بیشترین میزان پایداری بودند. در این مطالعه کاربرد هم‌زمان روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره و GIS در مناطق شهری و انعطاف‌پذیرتر شدن نتایج نشان داده شد و مدل ترکیبی ارزیابی چند معیاره به‌عنوان رویکردی موثر در مدیریت و برنامه‌ریزی شهری مورد تاکید قرار گرفت.