تاثیر توپوگرافی بر ترکیب گونه‌ای و ساختار توده در جنگل‌های زاگرس مرکزی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکده منابع‌طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، ایران

2 دانشیار گروه علوم جنگل، دانشکده منابع‌طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، ایران

3 دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، ایران

doi
10.22034/eiap.2024.393251.2500
چکیده

این مطالعه در منطقه‌ای با مساحت ۲۴۰۰۰ هکتار در شهرستان‌های اردل و کیار، استان چهارمحال‌و‌بختیاری انجام شد. هدف اصلی این مطالعه، ارزیابی ویژگی‌های شاخص‌های درختی و ساختاری جنگل‌ها در طول تغییرات توپوگرافی منطقه بود. نتایج نشان داد که توده‌های جنگلی در سطح قطعات نمونه، به خصوص در مورد قطر، تنوع ارتفاع و شاخص‌های یکنواختی، الگوهای نامنظم و ناهمگنی را نشان می‌دهند. اما در کل، تراکم و آمیختگی گونه‌های درختی در تمام جنگل‌ها بسیار یکنواخت بود. اثر شیب بر شاخص‌های درختی و توده‌ای به طور کلی معنی‌دار نبود، به جز شاخص تنوع ارتفاع که در جنگل‌های واقع در دامنه‌های با شیب تند، مقادیر بالاتری را نشان داد. همچنین، تغییرات در ارتفاع از سطح دریا و جهت جغرافیایی تاثیر معنی‌داری بر شاخص‌های درخت و جنگل نداشتند، به جز شاخص تنوع قطر درخت که تغییرات وابسته به ارتفاع از سطح دریا را نشان داد. گونه‌های درختی اصلی در تمام جنگل‌ها Quercus brantii و Pistacia atlantica بودند، اما حضور گونه‌های خاصی تحت تاثیر عوامل توپوگرافی قرار گرفتند، مانند Daphne mucronata منحصر به ارتفاعات بالا، دامنه‌ها و دشت‌های جنوبی، Fraxinus angustifolia محدود به ارتفاعات پایین‌تر و گونه‌های بادام وحشی محدود به دامنه ارتفاع خاصی بودند. نامنظمی و آشفتگی شدید این جنگل‌ها در مقیاس‌های کوچک و یکنواخت بودن ترکیب گونه‌های گیاهی و شاخص‌های ساختاری جنگل در مقیاس‌های بزرگ، این‌گونه تفسیر شد که قبل از آن که این جنگل‌ها تحت تاثیر تغییرات توپوگرافی قرار گرفته باشند، دستخوش فشارهای انسانی هستند.