فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مطالعه با هدف توزیع مکانی و زمانی آلاینده‌های هوا و تعیین عوامل موثر در غلظت عناصر ذرات معلق، دی‌اکسید گوگرد، دی‌اکسید نیتروژن و ازن، در شهر تبریز در بازه زمانی میانگین بلندمدت (4 سال) برای تغییرات غلظت و از میانگین دو دوره خشک و مرطوب در سال 2022 برای مدل‌سازی مکانی رگرسیون وزن‌دار جغرافیایی و خوشه‌بندی منطقه مطالعاتی استفاده شد. در این مطالعه از 8 متغیر (پوشش گیاهی نرمال شده، تراکم چگالی جمعیت، تراکم ساخت، تراکم چگالی اندازه مناطق صنعتی، نورشبانه (NTL) و دمای سطح، میانگین سرعت غالب باد، مدل رقومی ارتفاع (انتخاب ‌شده متغیر مدل رقومی ارتفاع و میانگین سرعت غالب باد به علت چندخطی بوده یا (VIF) در بررسی‌های همبستگی از مدل حذف شدند و عوامل موثر در عناصر آلودگی پردازش و استانداردسازی شدند. نتایج این مطالعه نشان داد که دقت مدل GWR در مقایسه با OLS بهتر عمل می‌کند. مدل GWR با تولید ضریب برای هر یک از عوامل انتخاب ‌شده در مدل، به تعیین مکانی عناصر آلاینده و تاثیرگذارترین عامل می‌پردازد. با توجه به نتایج تراکم اندازه صنعتی در بین پارامترها مدل شده بالاترین ضریب را در مدل مکانی غلظت عناصر آلودگی دارا بود. از روش خوشه‌بندی K-means با استفاده نقشه ضرایب به‌دست ‌آمده با GWR برای زون‌بندی شهر تبریز با توجه به رابطه مکانی زمانی عناصر آلاینده با عوامل به 6 زون خوشه‌بندی که زون 1-3 دارای بیشترین مساحت و هم دارای ضرایب تاثیرگذاری بالا در هر چهار آلاینده مورد مطالعه بود. در واقع پهنه‌های 1- 3 می‌تواند در مدیریت سیاست‌های شهری در کنترل آلودگی مورد توجه قرار گیرد.