پرورش رفتار پایدار محیط‌‌زیستی: نقش سواد اگرواکولوژیک در شکل‌گیری رفتار تغذیه‌‌ای سالم

نویسندگان

1 دانشجو دکترای اگرواکولوژی، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استادیار گروه تغذیه جامعه، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه اگرواکولوژی، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.22034/eiap.2024.204061
چکیده

این پژوهش با بهره‌‌گیری از مفهوم سواد تغذیه‌‌ای و سواد اگرواکولوژیک و با استفاده از یک مدل باور سلامت، عوامل موثر بر رفتار تغذیه‌‌ای سالم را در 154 نفر از معلمان و والدین در تهران مورد ارزیابی قرار داد. در این راستا، یک ﭘﺮسش‌‌ناﻣﻪ 60 سوالی در 6 زیر مقیاس «دانش غذا و تغذیه»، «مهارت‌‌های کارکردی»، «مهارت‌‌های تعاملی»، «طرفداری»، «تحلیل انتقادی اطلاعات» و «مهارت خواندن برچسب مواد غذایی» ﻃﺮاﺣﯽ و داده‌‌ها از طریق مصاحبه شخصی استخراج شد. نتایج با استفاده از نرم‌‌افزار AMOS و بهره‌‌گیری از مدل‌یابی معادلات ساختاری مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که از نظر سطح سواد غذا و تغذیه، 9/3 درصد از پاسخ‌‌دهندگان در گروه خوب، 66/37درصد در گروه متوسط و 44/58 درصد در گروه کم قرار گرفتند. بر اساس مفاهیم مدل باور سلامت، افراد پاسخ‌‌دهنده از سطح ادراک ذهنی قابل توجهی در خصوص رفتار تغذیه‌‌ای سالم برخوردار بودند. همچنین، این افراد تمایل بالایی به کسب آگاهی از جامعه و رسانه‌‌های اجتماعی موجود نشان دادند. بر اساس یافته‌‌های این پژوهش، مهم‌‌ترین عوامل محدودکننده در بروز رفتار تغذیه‌‌ای سالم سطح سواد اگرواکولوژیک و سپس سطح سواد غذا و تغذیه است. به طوری که بر اساس نتایج مدل به کار رفته در این پژوهش، با وجود نقش عوامل متعدد در بروز رفتار انسانی و پیچیدگی کنش افراد جامعه، سواد اگرواکولوژیک و سطح سواد غذا و تغذیه سهم قابل‌توجهی در بروز رفتار تغذیه‌ای نشان دادند. از این رو با توجه به نتایج حاصل از این پژوهش می‌‌توان جهت ترویج رفتار تغذیه‌‌ای سالم در جامعه، بر ضرورت توجه به افزایش سطح سواد اگرواکولوژیک و نیز سواد غذا و تغذیه جامعه با گسترش برنامه‌‌های آموزشی مناسب تاکید نمود. نتایج این پژوهش بر ضرورت پیوند میان شناخت محیط‌‌زیست و کشاورزی پایدار برای کاهش شکاف میان ساختارهای تولید و مصرف غذای سالم اشاره دارد.