تحلیل ساختاری توسعه درون‌زا در مناطق پرتراکم شهری با رویکرد زیست‌پذیری (مطالعه موردی: مناطق 19 و 20 شهرداری تهران)

نویسندگان

1 دانشجو دکتری شهرسازی، گروه آموزشی شهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

2 استادیار شهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

3 استاد تمام، گروه شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/eiap.2024.447644.2568
چکیده

در کلانشهرها، مصرف بی‌رویه زمین شهری که منبعی تجدیدناپذیر است، آسیب‌های فراوانی به محیط‌زیست انسانی وارد می‌کند و این امر به جای توسعه پراکنده شهری، توجه برنامه‌ریزان شهری را به سوی توسعه درون‌زا سوق داده است. همچنین، از مهمترین مداخلات شهری جهت رفع نیازهای انسانی و ارتقا زیست‌پذیری، در نحوه استفاده از زمین، نمود می‌یابد. هدف از پژوهش حاضر، تحلیل ساختاری توسعه درون‌زا در مناطق پرتراکم شهری است تا با توجه به توسعه درون‌زا در مناطق پرتراکم، مهمترین عوامل ارتقای زیست‌پذیری شهری در آنها شناسایی گردد. در این پژوهش مناطق 19 و 20 شهرداری تهران به عنوان مطالعه موردی انتخاب شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت، توصیفی و از نظر رویکرد کمی است که با بهره‌مندی از نظرات تیم دلفی 24 نفره آشنا به مفاهیم توسعه درون‌زا، زیست‌پذیری و آینده‌پژوهی و مناطق 19 و 20 کلانشهر تهران، به جمع‌آوری اطلاعات پرداخته است. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که عوامل «هویت و حس تعلق به مکان»، «مشارکت مردم در تصمیمات شهری»، «طرح‌های توسعه شهری» و «آلودگی هوا» با وزن 69، «تنوع فرصت‌های شغلی»، «اختلاط کاربری‌ها»، با وزن 68، «کیفیت فضای سبز شهری» با وزن 67 و «بودجه مدیریت شهری» با وزن 66، عوامل کلیدی هستند که برنامه‌ریزی جهت بهبود عملکرد آنها، می‌تواند ضمن توسعه درون‌زای شهری، زیست‌پذیری شهری را نیز ارتقا بخشد. نتیجه پژوهش بیانگر آن است که ارتقای زیست‌پذیری شهری می‌تواند با توسعه درون‌زای شهری محقق شود و برای ارتقای زیست‌پذیری شهری، استفاده بیشتر از زمین شهری و رشد پراکنده و افقی شهری ضرورتی ندارد.