ارزیابی میزان آسیب‌پذیری سکونتگاه‌های روستایی از پدیده خشکسالی با استفاده از مدل کوپراس (موردمطالعه: شهرستان داراب)

نویسندگان

1 دانشیارگروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران،ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه پیام نور تهران،ایران

3 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران،ایران

4 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران،ایران

doi
10.30473/psp.2022.53248.2307
چکیده

خشکسالی از پیچیده­ترین و ناشناخته­ترین مخاطرات طبیعی است که خسارات اقتصادی، اجتماعی و محیطی جبران­ناپذیری بر سکونتگاه­های روستایی وارد می­کند. هدف از انجام این پژوهش ارزیابی میزان آسیب­پذیری سکونتگاه­های روستایی از پدیده خشکسالی با استفاده از مدل کوپراس در روستاهای واقع در محدوده­های خشکسالی شهرستان داراب است. در این پژوهش ابتدا با استفاده از آمار بارندگی 10 ایستگاه باران­سنجی و بر اساس مدل SPI (Standardized precipitation Index) پهنه­های خشکسالی شهرستان مشخص شد. سپس با استفاده از مدل آنتروپی شانون 19 متغیر آسیب­پذیری در پهنه­های خشکسالی بررسی و در نهایت به کمک مدل تصمیم­گیری چند شاخصه کوپراس رتبه­بندی روستاهای واقع در محدوده مورد مطالعه انجام شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان می­دهد که خشکسالی بیشترین تأثیر را بر متغیرهای تخریب منابع آب سطحی و زیرزمینی، کاهش درآمد سرانه کشاورزان، رها شدن زمین­های کشاورزی بر اثر بی­آبی و مهاجرت روستاییان داشته است. نتایج بررسی­ها در مورد رتبه­بندی روستاهای آسیب­دیده از خشکسالی نشان می­دهد که روستاهای دولت­آباد، درنگانه، شهرک­بستان و بهادران بیشترین آسیب­پذیری از پدیده خشکسالی داشته­اند و روستاهای تل­بارگاه، جونان، نصروان و قلعه­نو از آسیب­پذیری کمتری نسبت به روستاهای اطراف برخوردارند.