تبیین پیامدهای کالبدی – فضایی تغییرات کاربری اراضی کشاورزی در روستاهای بخش خمام شهرستان رشت

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

2 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی،رشت،ایران

3 دانشیار گروه جغرافیا،واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی،رشت،ایران

4 استاد گروه جغرافیا،واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی،رشت،ایران

doi
10.30473/psp.2022.40797.1439
چکیده

روستا اولین شکل از حیات جمعی انسان در عرصه طبیعی است که از ویژگی­های اقتصادی، اجتماعی_فرهنگی، کالبدی خاصی برخوردار است. در برخی از سکونتگاه­های روستایی با تغییر در فعالیت­های اجتماعی_اقتصادی ناشی از گسترش فضای کالبدی، افزایش جمعیت و کارکردها دچار تحول شده و شرایط کالبدی ویژه­ای را تجربه کرده و به تدریج به سوی کارکردهای شهری تمایل پیدا می­کنند و فعالیت­های آن­ها نیز از کشاورزی به صنعت و خدمات تغییر می­یابد. این مطالعه با هدف سنجش تغییرات کاربری اراضی کشاورزی و پیامدهای کالبدی_فضایی در بخش خمام صورت پذیرفته است. بدین‌منظور با به‌کارگیری روش تحقیق توصیفی_تحلیلی از روش جمع­آوری اطلاعات اسنادی و میدانی، فن مشاهده و از نرم‌افزار نظیرGIS  استفاده شده است. بدین‌سان ابتدا تغییرات کاربری‌های اراضی کشاورزی از سال 1375 تا 1395 استخراج و سپس بر اساس تغییرات روی داده، در سه دسته اراضی کشاورزی، فضای انسان ساخت و بایر، مقایسه و تحلیل شده است. یافته­های این پژوهش بیانگر آن است که مساحت قابل توجهی از اراضی تولیدی روستاهای ناحیه مطالعاتی به سمت کاربری­های دیگر تغییر یافته، به طوریکه مشاهدات میدانی و خروجی­های پرسشنامه بیانگر آن است که سطح وسیعی از اراضی زراعی به خصوص در روستاهای هدف گردشگری تغییر کاربری داده و تبدیل به خانه­های دوم، شهرک­های توریستی، مجتمع­های اقامتی شده است. همچنین یافته­های این تحقیق بیانگر آن است که بیشتر اثرات گردشگری برتغییر اراضی باغی و زراعی است.