فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه، یکی از پدیده‌‌های مخاطره‌‌آمیز در اغلب کشورهای دنیا پدیده گردوغبار است که کشور گرم‌‌وخشکی مانند ایران و حتی استان‌‌های‌‌غربی آن همچون کردستان، شاهد این پدیده است. بدین‌منظور جهت بررسی این مخاطره در استان کردستان، از داده‌‌های گردوغبار 10 ایستگاه سینوپتیک در بازه زمانی 20 ساله (1380 تا 1400 شمسی) استفاده شد. با تکنیک تحلیل‌‌عاملی، ماه‌‌هایی که دارای بیشترین تعداد روز‌‌های گردوغبار بودند، شناسایی شد. سپس شاخص ‌‌عمق ‌‌اپتیکی گردوغبار (AOD) حاصل از سنجنده ‌‌‌‌مادیس (MODIS) و ماهواره‌‌‌‌ ترآ (Terra) با استفاده از سامانه پردازش تصاویر ماهواره‌‌ای گوگل‌‌ارث ‌‌انجین (Google‎ Earth‎ Engine‎) مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت، پس از اعتبارسنجی این شاخص با روزهای همراه با گردوغبار، روند این شاخص با آزمون من-کندال محاسبه شد و نقشه‌‌های پراکنش زمانی- مکانی گردوغبار ترسیم شد. نتایج حاصل از خودهمبستگی فضایی موران نشان داد که گردوغبار استان کردستان، میل به تمرکز و خوشه‌‌ای ‌‌شدن در فضا دارد. همچنین نتایج حاکی از این است که پراکنش روزهای گردوغبار در این استان، متاثر از هفت مولفه اصلی است که عامل اول و دوم به ترتیب؛ 68 و 45/13 درصد از پراش تعداد روز‌‌های گردوغبار استان را تبیین می‌‌کنند. همچنین ماه‌‌های فروردین تا شهریور بیشترین تراکم گردوغبار را به خود اختصاص داده‌‌اند. در نیمه‌‌شرقی این استان ایستگاه‌‌های سقز، دیواندره، بیجار، قروه، دهگلان دارای روند مثبت و افزایشی و در نیمه‌‌غربی آن ایستگاه‌‌های مریوان، بانه، کامیاران، سروآباد و به ویژه سنندج، روند کاهشی و منفی دارند. همچنین نتایج نشان داد که در سال‌‌های اخیر، گستره بیشتری از استان با روند افزایشی در غلظت هواویز‌‌ها به‌ویژه گردوغبارها روبه‌رو شده است. فصل تابستان و ماه‌‌های تیر و مرداد، دارای بیشترین تراکم و غلظت گردوغبار در این استان است و پس از آن، فصل بهار در رتبه دوم قرار دارد. افزایش میزان گردوغبار در این دو فصل می‌‌تواند به دلیل استقرار پرفشار جنب‌‌حاره‌‌ای آزور و خشکی هوا به علت کمی رطوبت سطحی در ایران و کشورهای همجوار باشد. بنابراین نتایج پژوهش حاضر می‌‌تواند به برنامه‌‌ریزان شهری و متولیان سلامت جامعه جهت فرهنگ‌‌سازی و ارتقاء آموزش شهروندان در مقابله با پدیده گردوغبار، بهبود شرایط محیط‌‌زیست، شناسایی مناسب‌‌ترین زمان سفر و آغاز فعالیت‌‌های ‌‌گردشگری در استان‌‌کردستان کمک شایانی نماید.