مدل‌سازی الگوهای حاکم بر پراکندگی چاه‌های آب با استفاده از آمار فضایی (مورد مطالعه: حوضه ماهیدشت، کرمانشاه)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد مهندسی عمران آب و سازه‌های هیدرولیکی، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی عمران، دانشگاه قم

3 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور

doi
10.30473/psp.2022.59774.2492
چکیده

علی­رغم قابلیت­های فراوان آمار فضایی در مدل­سازی و تبیین عوارض مختلف محیطی و شناسایی الگوهای حاکم بر پراکندگی آن­ها، در مطالعات پیشین از این قابلیت­ها استفاده­ی چندانی به ویژه در حوزه­ی مطالعات آب به عمل نیامده است. هدف مطالعه حاضر مدل­سازی الگوهای حاکم بر پراکندگی چاه­های آب در حوضه آبریز ماهیدشت در استان کرمانشاه با استفاده از آمار فضایی است. مبنای مورد استفاده برای شناسایی این الگوها «موقعیت» و «مقادیر» چاه­ها است که برای انجام آن از پنج تکنیک رایج در آمار فضایی از جمله میانگین نزدیک­ترین همسایه، آمار عمومی G، شاخص موران I، ترسیم خوشه و ناخوشه و تعیین کانون­های داغ/سرد استفاده شده است. داده­های مورد استفاده در این پژوهش از شرکت سهامی آب منطقه­ای استان کرمانشاه اخذ شده است. نتایج این تحقیق نشان داد که الگوی حاکم بر پراکندگی چاه­های کشاورزی والگوی حاکم بر پراکندگی مقادیر زیاد (عمق زیاد چاه­ها) در حوضه آبریز ماهیدشت از الگوی خوشه­ای پیروی می­کنند. الگوی کلی پراکندگی چاه­های حوضه­ی مورد بررسی از دهه ­1330 تا دهه 1380 از تصادفی به خوشه­ای تبدیل شده است. تحلیل­های مربوط به خوشه و ناخوشه و کانون­های داغ و سرد نیز نشان­دهندۀ­ بحرانی بودن مناطق شمال و شمال­شرقی حوضه به لحاظ برداشت بی­رویه­ی منابع آب زیرزمینی هستند.