ارزیابی حساسیت‌سنجی تصاعد گاز گلخانه‌ای اکسید نیتروس در برخی اراضی زراعی استان خوزستان با مدل‌های خطی و غیر خطی

نویسندگان

1 دکتری اقلیم شناسی کشاورزی، گروه اقلیم شناسی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

2 دانشیار گروه اقلیم شناسی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

3 پژوهشگر موسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
10.22034/eiap.2023.179285
چکیده

هدف مطالعه حاضر برآورد انتشار گاز اکسید نیتروس در تعدادی از مزارع برنج، گندم و نیشکر خوزستان با استفاده از چهار مدل DAYCENT، DNDC، YLRM و IPCC_EF است. برای این منظور در ابتدا میزان تصاعد گاز اکسید نیتروس در اراضی زراعی اندازه‌گیری شد. سپس با استفاده از مدل‌ها میزان تصاعد گاز اکسید نیتروس برآورد گردید. برای ارزیابی و مقایسه دقت مدل‌ها از شاخص‌های آماری ضریب تعیین، خطای حداکثر، ریشه میانگین مربعات خطا، کارایی مدل و ضریب جرم باقی‌مانده  استفاده شد. انتشار اکسید نیتروس کشت برنج در چهار مدل بین 001/0- 17/1 برآورد گردید. میزان انتشار اکسید نیتروس از کشت گندم بین 049/0 – 5/0 و از کشت نیشکر ایستگاه شوشتر بین 071/0 -3 و از کشت نیشکر ایستگاه آبادان بین 085/0 -3 متغیر تعیین شد. در مدل رگرسیون خطی کشت برنج (17/1)، در مدل IPCC_EF کشت‌های گندم (5/0)، و نیشکر (3) بیش‌ترین مقدار تصاعد گاز اکسید نیتروس تن در هکتار در سال به دست آوردند. با توجه به نتایج شاخص‌های آماری برای چهار مدل DAYCENT، DNDC، YLRM و IPCC_EF جهت برآورد گاز اکسید نیتروس، به ترتیب، ضریب تعیین (86/0، 94/0، 99/0 و 82/0)، ریشه میانگین مربعات خطا (03/0، 01 /0، 58/0و 26/0) و کارایی مدل (55/0، 94/0، 87/147- و63/30-) تعیین شد. در مقایسه با مقادیر مشاهده‌ شده ، مدل DAYCENT برای ذرت، مدل DNDC برای برنج، مدل رگرسیون خطی برای کشت نیشکر ایستگاه آبادان عملکرد خوبی را نشان دادند. با توجه به نتایج شاخص‌ ضریب تعیین، مدل‌های YLRM و DNDC و بر اساس کارایی مدل DNDC بیش‌ترین دقت را به دست آوردند.