پایش و ارزیابی وضعیت شاخص‌های انرژی برای توسعه پایدار در ایران در سه حوزه اجتماعی، اقتصادی و محیط‌زیستی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای مدیریت محیط‌زیست- گرایش اقتصاد محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد دانشکده مهندسی مکانیک، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران

3 استادیار دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/eiap.2023.179292
چکیده

هدف اصلی این پژوهش بررسی و ارزیابی وضعیت شاخص‌های انرژی برای توسعه پایدار در ایران در سه حوزه اجتماعی، اقتصادی و محیط‌زیستی است. برای انجام این مطالعه شاخص‌‌های انرژی برای توسعه پایدار بر اساس روش معرفی‌شده از سوی آژانس بین‌‌المللی انرژی اتمی بررسی و محاسبه‌شده است. در این روش 30 شاخص در سه حوزه اجتماعی (4 شاخص)، اقتصادی (16 شاخص) و محیط‌زیستی (10 شاخص) معرفی‌شده است. روش تحقیق در این مطالعه ازنظر هدف کاربردی و ازنظر جمع‌‌آوری آمار و اطلاعات، کتابخانه‌ای (اسنادی) و میدانی (کیفی و کمی) بوده است. جامعه آماری تحقیق در مرحله شناسایی و اندازه‌گیری شاخص‌های پایداری انرژی، خبرگان و صاحب‌نظران حوزه انرژی و محیط‌زیست بودند. از مجموع 30 شاخص انرژی برای توسعه پایدار بر اساس نظرات خبرگان،17 شاخص به‌عنوان شاخص‌های نهایی انرژی برای توسعه پایدار در ایران انتخاب شد (2 شاخص اجتماعی، 11 شاخص اقتصادی، 4 شاخص محیط‌زیستی) و 13 شاخص به دلیل کمبود یا فقدان آمار و اطلاعات حذف شدند. میزان و اندازه هر یک از شاخص‌ها مورد اندازه‌گیری قرارگرفته و به تفکیک بررسی شدند. درخصوص وضعیت شاخص‌ها، نتایج به دست آمده حاکی از آن است که: وضعیت شاخص‌های دسترسی به انرژی الکتریکی و سهم پرداختی از درآمد خانوارها برای انرژی الکتریکی مطلوب است. همچنین وضعیت شاخص‌های نسبت ذخایر به تولید، مناطقی که اسیدیته آن بیش از حد بحرانی است و نسبت پسماند جامد رادیواکتیو به واحد انرژی تولید شده نسبتاً مطلوب می‌باشد. وضعیت سایر شاخص‌ها، شامل: مصرف سرانه انرژی، نسبت منابع به تولید، شدت مصرف انرژی در صنعت، کشاورزی، خدمات، خانوارها و حمل و نقل، سهم سوخت در انرژی و الکتریسیته، سهم انرژی بدون کربن در انرژی و الکتریسیته، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در انرژی و غلظت آلودگی هوا در مناطق شهری نامطلوب می‌باشد.