مدل ساختاری- تفسیری عوامل موثر بر رفتار خرید سبز (خرید محصولات دوستدار محیطزیست)
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای جامعه شناسی، بررسی مسایل اجتماعی ایران. دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، ایران
2 استاد گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
3 استادیار گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، ایران
4 دانشجوی دکترای جامعهشناسی، بررسی مسایل اجتماعی ایران. دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، ایران
doi
10.22034/eiap.2023.179293چکیده
هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی و تحلیل رفتار خرید سبز در بین دوستداران و فعالان عرصه محیطزیست و در عین حال بررسی یک مدل مفهومی- تحلیلی توسعه یافته از عوامل موثر بر رفتار خرید سبز در بین این قشر از مصرفکنندگان میباشد. روششناسی تحقیق ترکیبی میباشد که در بخش کیفی به منظور شناسایی عوامل موثر بر رفتار خرید سبز پیشینه تحقیق و مبانی نظری مرتبط با موضوع بررسی و مرور شد و از این طریق مهمترین مولفههای تاثیرگذار بر رفتار خرید سبز شناسایی شد و بخش کمی نیز از طریق تشکیل ماتریس خود تعاملی ساختاری به دنبال طراحی الگوی ساختاری-تفسیری است که در این بین تعداد 20 نفر از فعالان و خبرگان عرصه محیطزیست انتخاب و در نهایت جمعآوری اطلاعات از طریق پرسشنامه محقق ساخته صورت گرفت. بنابراین، پژوهش حاضر از طریق تحلیل ساختاری- تفسیری و تحلیل میک مک به دنبال طراحی الگویی مبتنی بر دستهبندی و تفکیک عوامل موثر بر رفتار خرید سبز میباشد. نتایج پژوهش نشان میدهد که متغیرها در چهار سطح قرار گرفتند. در بالاترین سطح یعنی سطح چهارم متغیرهایی چون نگرانیهای محیطزیستی، تعهدات مذهبی و قیمت محصول قرار دارند، به عبارتی این مولفهها به عنوان ارکان غایی عوامل موثر بر رفتار خرید سبز شناسایی شدند که بر سایر عوامل و سطوح پایین تاثیر میگذارند. نتایج حاصل از تحلیل میک مک نشان داد متغیرها در سه گروه متغیرهای مستقل یا کلیدی (تاثیرگذار)، ارتباطی (پیوندی) و وابسته (تاثیرپذیر) قرار گرفتند و هیچ متغیری در گروه متغیرهای خودگردان قرار نگرفت. در نهایت پیشنهاد میشود که دولتها، سیاستگزاران محیطزیست و شرکتهای تجاری از طریق راهاندازی کمپینهای تبلیغاتی، مردمی و تقویت آموزههای دینی در زمینه رفتار خرید سبز، حس مسئولیتپذیری، نوعدوستی و وطندوستی را در بین آحاد مردم ارتقا دهند و از این طریق با صرفهجویی در منابع، حفاظت از محیطزیست و پایداری محیطی منافع نسلهای آتی را تامین کنند.