فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بهبود شرایط زندگی در سکونتگاه‌‌های بشری، هدف غایی برنامه‌‌ها و پروژه‌‌های توسعه شهری است. پیش‌‌شرط دستیابی به این مهم، فراهم ساختن شرایط مناسب زندگی است. به همین خاطر، صاحب‌‌نظران، متخصصان و مدیران حوزه برنامه‌‌ریزی، مفهوم زیست‌‌پذیری را به‌عنوان یکی از مفاهیم نوین در حوزه برنامه‌‌ریزی شهری که ارتباط نزدیکی با پایداری شهرها و بهبود کیفیت زندگی ساکنان آن دارد، پذیرفته‌‌اند. هدف تحقیق حاضر، ارزیابی زیست‌‌پذیری مناطق کلان‌‌شهری تبریز بر اساس شاخص‌‌های محیط‌‌زیستی در ابعاد ذهنی و عینی می‌‌باشد. این پژوهش، به لحاظ هدف از نوع کاربردی و از حیث روش تحقیق توصیفی و تحلیلی است. جهت سنجش وضعیت ذهنی زیست‌‌پذیری محیط‌‌زیستی (شامل 3 شاخص و 25 گویه) پس از شناسایی شاخص‌‌ها، ابتدا پرسشنامه مربوطه طراحی، پس از تعین نمونه آماری در سطح مناطق 10 گانه تبریز با استفاده از روش کوکران (413 نمونه) و تایید روایی و پایایی پرسشنامه داده‌‌های مربوط به بعد ذهنی جمع‌‌آوری شده، همچنین برای بررسی بعد عینی (شامل 17 گویه) از آخرین سالنامه آماری کلان‌شهر تبریز (سال 1398) استفاده شده است. جهت تجزیه‌وتحلیل اطلاعات مربوطه از روش آنتروپی شانون برای وزن‌‌دهی شاخص‌‌ها و گویه‌‌های پژوهش و از روش موریس اصلاحی برای تعیین وضعیت زیست‌‌پذیری محیط‌‌زیستی مناطق بر اساس ادبیات جهانی در 5 سطح استفاده شده است؛ در نهایت برای درک فضایی بهتر از وضعیت زیست‌‌پذیری محیط‌‌زیستی در سطح مناطق نرم‌‌افزار GIS برای ترسیم نقشه‌‌ها به‌‌کارگرفته شده است. یافته‌‌های پژوهش بیانگر آن است که به لحاظ بعد ذهنی 80 درصد مناطق در وضعیت ‌‌بسیار نامناسب و بحرانی قرار دارند و تنها دو منطقه 2 و 5 در وضعیت زیست‌‌پذیری محیط‌‌زیستی مناسب قرار دارند. در بعد عینی هیچ‌کدام از مناطق در وضعیت زیست‌‌پذیری مناسب قرار ندارند و 10 منطقه مورد مطالعه در وضعیت نامطلوب و غیرقابل قبول قرار دارند. در نهایت در بعد ترکیبی (هر دو بعد عینی و ذهنی) منطقه 2 با کسب نمره موریس 23/71 در وضعیت زیست‌‌پذیری محیط‌‌زیستی قابل‌تحمل، منطقه 5 در وضعیت متوسط و سایر 8 منطقه کلان‌شهر تبریز در وضعیت نامناسب و بحرانی قرار دارند. در ادامه پیشنهادهای برای بهبود وضعیت زیست‌پذیری محیط‌‌زیستی کلان‌شهر تبریز ارائه شده است.