فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شهر پدیده‌‌ای ساکن نیست و با فعالیت‌‌های انسانی و طبیعی و متاثر از عوامل مختلف در حال تغییر شکل، تحول و گسترش در ابعاد مختلف است. هدف این پژوهش شناخت پایداری یا ناپایداری الگوی رشد کالبدی شهر کرج و تحلیل آن از طریق مدل‌‌های کمی است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و با استفاده از مدل‌‌های آنتروپی شانون و هلدرن به تعیین الگوی موجود رشد فیزیکی شهر پرداخته است. مناطق ده‌‌گانه شهر کرج در فاصله‌‌ سال‌‌های 1335 تا 1395 مورد بررسی قرار گرفت و جامعه‌‌ی آماری کل شهر کرج در سالهای مختلف از نظر شاخص‌‌های جمعیت هر منطقه، مساحت ساخته شده هر منطقه، مساحت کلی و همچنین وسعت شهر و سرانه‌‌ ناخالص مورد بررسی قرار گرفت. رشد جمعیت و گسترش سطح زیر پوشش بافت شهری کرج نمودی از فرآیند جذب جمعیت به مرکز سیاسی-خدماتی کشور است که باعث رشد و گسترش نامتعادل بافت شهری است و با موقعیت و شرایط خاص خود به طور عینی با پدیده پراکنده رویی مواجه است لذا برای تأیید این ادعا مورد مطالعه قرار گرفت. یافته‌‌ها نشان می‌‌دهد که شهر کرج رشد کالبدی فراوانی داشته و می‌‌توان الگوی رشد پراکنده یا گسترش افقی بی‌‌رویه را برای این شهر متصور شد. ضریب آنتروپی شانون برای سال‌‌های 1390و 1395 به ترتیب 4849/2 و 20374/2 می‌‌باشد که نشان دهنده رشد افقی طی دوره مطالعه پنج ساله است. نتایج مدل هلدرن نیز نشان می‌‌دهد که طی دوره‌‌ 60 ساله، از مساحتی که به پهنه‌‌ی شهر کرج اضافه شده است، از مجموع صد درصد افزایش، 108درصد ناشی از افزایش جمعیت بوده است و منفی 8 درصد ناشی از افزایش سرانه کل شهری که نشان از ناپایداری دارد. نتایج نشان دهنده این واقعیت است که این شهر در سطح بالایی از پراکندگی و بی‌‌نظمی در رشد جمعیت است و توسعه فیزیکی آن افقی و فراتر از حد معقول است.