تاثیر سناریوهای تغییر کاربری اراضی بر فرسایش خاک در حوزه آبخیز قره سو، استان گلستان
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
doi
10.22034/eiap.2023.179864چکیده
فرسایش خاک نتیجه همکنشی بین طبیعت و فعالیتهای انسانی و یکی از مشکلات تهدیدکننده پایداری منابعطبیعی است. ارزیابی فرسایش خاک با استفاده از مدلهای تجربی یک موضوع همیشگی تحقیقاتی است. مدل جهانی اصلاح شده خاک (RUSLE) احتمالا پراستفادهترین نوع مدلهای تجربی فرسایش خاک است. این مدل بر اساس پنج فاکتور (بارش، خاک، توپوگرافی و شیب، پوشش زمین و فعالیتهای مدیریتی) به طور گسترده برای برآورد فرسایش خاک استفاده شده است. اثرات سناریوهای تغییر کاربری زمین بر فرسایش خاک با استفاده از مدل RUSLE در این مطالعه مورد بررسی قرار گرفت. فاکتور C (پوشش زمین) نشاندهنده ویژگیهای پوشش و مدیریت خاک در مدل RUSLE است. این فاکتور به شدت با نوع پوشش و کاربری زمین مرتبط است. تغییرات کاربری زمین برای برآورد سناریوی آینده برای سال 1427 با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی انجام شد. مقادیر فاکتور C بر اساس دادههای چندزمانه استخراج شد. تغییرات فرسایش خاک نیز برای سالهای 1363، 1387، 1397 و 1427 با استفاده سناریوهای مختلف کاربری اراضی و با بهکارگیری مدل RUSLE بررسی شد. نتایج نشان داد که میانگین فرسایش خاک در سناریوهای مختلف کاربری زمین به میزان 21 (سال 1363)، 9/23 (سال 1387)، 6/24 (سال 1397) تن در هکتار در سال بوده و برای سال 1427، 3/27 تن در هکتار در سال خواهد بود. زیرحوزههای 5، 8 و 11 سه زیر حوزه با بالاترین مقدار فرسایش در تمام سالها بودهاند.