فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف:هوش مصنوعی (AI) به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شاخه‌های فناوری اطلاعات، تحولی بنیادین در حوزه آموزش الکترونیکی ایجاد کرده است. استفاده از این فناوری در آموزش عالی با چالش‌هایی مواجه است. بنابراین این پژوهش به بررسی موانع و چالش‌های پیاده‌سازی هوش مصنوعی در نظام آموزش عالی می‌پردازد.روش‌شناسی: این مطالعه با رویکرد کیفی و زمینه‌بنیاد انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه با 14 متخصص فناوری آموزشی گردآوری و تحلیل داده‌ها با کدگذاری باز، محوری و گزینشی صورت گرفت.یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به شناسایی 6 مقوله اصلی و 16 مقوله فرعی منجر شد. چالش‌های اصلی شامل کمبود تجهیزات پیشرفته، فیلترینگ و سرعت پایین اینترنت، موانع فرهنگی همچون مقاومت در برابر تغییرات، نبود قوانین مشخص و ضعف نظارت در ابعاد تقنینی، کمبود نیروی متخصص و نگرانی از تأثیر هوش مصنوعی بر مشاغل سنتی بود. علاوه بر این، عوامل ملی، بین‌المللی، خانوادگی و آموزشی نیز تأثیرگذار بودند. راهکارهای غلبه بر این موانع شامل تقویت زیرساخت‌ها و ارائه برنامه‌های آموزشی برای دانشجویان می‌باشد. پیامدهای این چالش‌ها می‌تواند به گسترش شکاف دیجیتال، محدودیت در رشد اقتصادی و ضعف در نوآوری منجر شود.نتیجه‌گیری و پیشنهاد‌ها: برای تسهیل پیاده‌سازی هوش مصنوعی در آموزش عالی، پیشنهاد می‌شود برنامه‌ریزی آموزشی شامل ارتقای زیرساخت‌ها، توسعه دوره‌های تخصصی، تغییر نگرش‌ها از طریق برنامه‌های ترویجی، تدوین قوانین حمایتی و گسترش همکاری‌های ملی و بین‌المللی باشد.نوآوری و اصالت: این پژوهش با تحلیل موانع فرهنگی، زیرساختی و تقنینی پیاده‌سازی هوش مصنوعی در آموزش عالی، راهکارهایی عملی برای تسهیل پذیرش این فناوری از طریق برنامه‌ریزی آموزشی ارائه می‌دهد.