شناسایی شایستگیهای حرفهای دیجیتالی معلمان در زمینه کاربرد هوش مصنوعی در آموزش
نویسندگان
1 تحقیقات آموزشی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران،ایران.
2 دانشیار گروه برنامه ریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3 استادیار، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22080/eps.2025.28512.2309چکیده
هدف: برنامهریزی موثر آموزشی برای استفاده از فناوریهای نوظهور مانند هوش مصنوعی نیازمند شناسایی و توسعه شایستگیهای حرفهای معلمان است. این شایستگیها شامل نگرشها، دانش و مهارتها برای آموزش و بازخورد موثر میباشد. این مطالعه به ارزیابی شایستگیهای دیجیتالی معلمان در زمینه هوش مصنوعی و پیشنهاد راهکارهایی برای برنامهریزی آموزشی میپردازد.روششناسی: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش مطالعه موردی انجام شد. محیط پژوهش شامل 21 نفر از معلمان، اساتید و خبرگانی از شهرهای مشهد و تهران بودند که از هوش مصنوعی در آموزش استفاده میکردند و با محیط کلاس آشنا بودند که با روش نمونهگیری گلولهبرفی انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته جمعآوری و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند.یافتهها: این مطالعه نشان داد که ادغام هوش مصنوعی در آموزش نیازمند توسعه هشت شایستگی کلیدی توسط معلمان است: مهارتهای آموزشی، ویژگیهای تحولآفرین، دانش نظری، مهارتهای عملی، خودانگیزشی، درک فناوری، تعامل بیننسلی و تحلیل دادهها. برای بهرهبرداری کامل از مزایای هوش مصنوعی، معلمان باید فرصتها و چالشهای آن را شناسایی کنند. چهار فرصت کلیدی شناسایی شد: تولید ایده، خلق محتوا، بهبود فرآیندهای آموزشی و افزایش کارایی در زمان و هزینهها. در عین حال، هشت چالش شامل پرورش تفکر انتقادی، حفظ هویت آموزشی، مسائل دسترسی، پاسخگویی، نگرانیهای اجتماعی، حریم خصوصی و مشکلات فنی است. این مطالعه نیاز به اقدام در شش حوزه را برجسته میکند: آموزش معلمان، برتری، زیرساخت، آموزش خلق محتوا، توسعه منابع و بستههای پشتیبانی.نتیجهگیری و پیشنهادها: نتایج این پژوهش بر ضرورت برنامهریزی جامع برای توسعه شایستگیهای دیجیتالی معلمان تأکید دارد. شناسایی شایستگیها، فرصتها، و چالشهای مرتبط با هوش مصنوعی، به سیاستگذاران و برنامهریزان آموزشی کمک میکند تا راهبردهای مؤثری برای یکپارچهسازی این فناوری در نظام آموزشی طراحی کنند. برایناساس پیشنهاد میشود برنامههای آموزشی معلمان بر اساس یافتههای این پژوهش بازنگری و بهروزرسانی شوند تا امکان بهرهگیری حداکثری از هوش مصنوعی در آموزش فراهم گردد. نوآوری و اصالت: این مطالعه قابلیتهای دیجیتال معلمان در زمینه هوش مصنوعی را شناسایی کرده و فرصتها و چالشهای مرتبط با آن را تجزیه و تحلیل میکند و چارچوبی برای برنامهریزی آموزشی ارائه میدهد که مهارتها را تقویت کرده و استراتژیهایی برای ادغام هوش مصنوعی در آموزش پیشنهاد میکند.
