ارائه مدل زیست‌پذیری کلانشهر مشهد با استفاده از رهیافت مدلسازی ساختاری-تفسیری ISM

نویسندگان

1 مدیر گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور

3 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، ایران

4 دانشجوی دکتری برنامه ریزی دانشگاه فردوسی مشهد

5 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی

doi
10.30473/psp.2021.43663.2047
چکیده

امروزه زیست­پذیری گفتمانی نیرومند را در توسعۀ شهری و طراحی شهری ایجاد می­کند که در پیشینۀ برنامه­ریزی شهری رواج پیدا کرده است. زیست­پذیری شهری از یک طرف گواه تاثیر و جذابیت قوی شهر است و از سوی دیگر ارتباطات و آثار شهری را از طریق جذب سرمایه‌گذاری بیشتر و منابع انسانی و فرهنگی شدت می­بخشد. از این رو، زیست­پذیری شهر با شهر سالم، شهر اکولوژیک و توسعه پایدار شهری ارتباط تنگاتنگی دارد. این پژوهش به دلیل ایجاد درک و دانش کاربردی برای مسئولان، مدیران برنامه­ریزی  شهری کلان­شهر مشهد در زمینۀ شناسایی و سطح­بندی عوامل کلیدی و اثرگذار بر زیست­پذیری شهری، از حیث هدف­گذاری کاربردی، از حیث روش، توصیفی تحلیلی و از منظر روش­ جمع­آوری داده­، ترکیبی از روش اسنادی- پیمایشی است. برای انجام دادن این پژوهش با بررسی جامع پژوهش و همچنین با استفاده از نظر متخصصان، 22 عوامل موثر بر زیست­پذیری در سه ابعاد شناسایی شدند؛ سپس با استفاده از تکنیک مدل­سازی ساختاری تفسیری و با استفاده از ابزار پرسشنامه، عوامل موثر در هشت گروه سطح بندی شدند. درادامه، پس از تشخیص سطوح هریک از عوامل و همچنین با در نظرگرفتن ماتریس در دسترس پذیری نهایی، مدل نهایی ساختار تفسیری ترسیم می­شود .براساس نتایج، عواملی مانند توزیع عادلانه امکانات و خدمات­زیرساختی، ایجاد حمل و نقل مطلوب و متنوع، تامین نیازهای روزمره، ایجاد اشتغال و درآمد پایدار، توسعۀ کاربری­های ­مختلط و تنوع­ و خلاقیت شهری، در ارتباط با موضوع زیست­پذیری در کلان­شهر مشهد، جزو متغیر­های کلیدی و تاثیرگذار هستند.