تحلیل اقدامات حفاظت از تنوعزیستی در منطقه حفاظتشده سرخآباد استان زنجان
نویسندگان
1 دانشآموخته دکترای توسعه کشاورزی، گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، ایران
2 دانشیار ترویج کشاورزی و توسعه روستایی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران
3 دانشیار گروه علوم محیطزیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، ایران
4 استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران
doi
10.22034/eiap.2023.169983چکیده
با توجه به بروز بحرانهای محیطزیستی و روند افزایشی نابودی تنوعزیستی، ضروری است اقدامات پایدار و مناسبی در جهت حفاظت از تنوعزیستی صورت گیرد. لذا، پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان اجرا و اثربخشی اقدامات حفاظت و مدیریت تنوعزیستی در منطقه حفاظتشده سرخآباد استان زنجان با استفاده از روششناسی کیفی (نظریه داده بنیان) و کمی (توصیفی- همبستگی) در سال 1399 انجام شد. دادهها از طریق مصاحبه نیمه ساختارمند در روش کیفی و ساختارمند از طریق پرسشنامه در روش کمی با کارشناسان سازمانهای مرتبط با منطقه مورد مطالعه در سطوح استان، شهرستان و دهستان گردآوری شدند. نتایج نشان داد که اقدامات حفاظت از تنوعزیستی را میتوان در شش طبقه شامل اقدامات شناختی علل کاهش تنوع زیستی، اقدامات احیا و حفاظتی، اقدامات تدوین نهادهای قانونی تنوعزیستی و استفاده در پروژههای تولیدی- عمرانی، اقدامات بهبود دهنده و تنوعساز معیشت، اقدامات ترویج، آگاهیبخشی و بهبود دهنده دانش و اقدامات انسجامبخشی و مشارکتی دستهبندی کرد. نتایج نشان داد رابطه مثبت و معنیداری بین اجرا و اثربخشی اقدامات و همچنین ارتباط مثبت و معنادار بین اقدامات مذکور از نظر آماری وجود دارد. براساس نتایج، این اقدامات در حد بسیار کمی اجرا شده است و اثربخشی آنها پایین است. بنابراین، ضرورت دارد که اقدامات حفاظت و مدیریت تنوعزیستی، با نگاهی جامعتر، چندبعدی و براساس تقویت ظرفیتهای مدیریتی، ترویج و ظرفیتسازی انسانی و اجتماعی جوامع محلی و انسجامبخشی فعالیتهای سازمانها و کنشگران مختلف در جهت حفاظت و احیای اکوسیستمها و گونههای مناطق حفاظت شده انجام شوند.
