ریشه‌های بی‌سوادی: روش رسانه‌ای-محلی برای مشارکت بی‌سوادان در دوره‌های سوادآموزی

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی، مشاوره و راهنمایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران.

2 گروه آموزش تربیت‌بدنی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

doi
10.30466/ntea.2025.56726.1031
چکیده

هدف: این پژوهش با هدف شناسایی ریشه‌های بی‌سوادی و عوامل مؤثر بر مشارکت بزرگسالان در دوره‌های سوادآموزی انجام شد.روش تحقیق: پژوهش به روش آمیخته انجام شد. داده‌های کیفی از ۳۰ مصاحبه و داده‌های کمی از ۴۷۷ پرسشنامه در استان خراسان شمالی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، استنباطی، تحلیل عاملی و مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام گرفت.یافته‌ها: عوامل اقتصادی، خانوادگی، فردی، آموزشی، فرهنگی و اجتماعی به‌عنوان ریشه‌های بی‌سوادی شناسایی شدند. تحلیل‌ها نشان داد عوامل رسانه‌ایِ فرهنگی، اجتماعی و مذهبی بیشترین همبستگی را با جذب به دوره‌ها داشتند. این کانال‌ها به‌ویژه در مناطق روستایی و بین زنان تأثیرگذارتر بودند. پیام‌های سرگرم‌کننده برای روستاییان و برنامه‌های تحلیلی برای شهری‌ها مؤثرتر بودند. رسانه‌های دیجیتال به‌تنهایی کافی نبوده و زمانی اثربخش بودند که با مداخلات حضوری و حمایت رهبران محلی ترکیب می‌شدند.نتیجه‌گیری: برنامه‌ریزی رسانه‌ای برای سوادآموزی باید بر محو ریشه‌های بی‌سوادی و همچنین طراحی پیام بومی، هدف‌گذاری گروه‌های خاص و تلفیق با مداخلات حضوری استوار باشد.