فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف تحلیل امنیت بوم‌شناختی حوضه کوزه‌تپراقی استان اردبیل بر اساس معیارهای مرتبط با الگو و فرآیندهای سیمای سرزمین در دو سطح کلاس کاربری اراضی و زیرحوضه انجام شد. بدین‌صورت که ابتدا شاخص جامع الگوی سیمای سرزمین با استفاده از تلفیق معیارهای تکه‌شدگی (SPLIT)، شاخص بزرگ‌ترین لکه (LPI)، تراکم حاشیه (ED) و تراکم لکه (PD)، و شاخص جامع فرآیند سیمای سرزمین بر اساس معیارهای گسستگی (DIVISION)، شاخص میانگین شکل لکه (AREA-MN)، شاخص تجمع (AI)، بعد فرکتال (FRACTAL) و ضریب شدت فرسایش خاک (Z) محاسبه شدند. سپس، شاخص امنیت بوم‌شناختی بر اساس تلفیق دو شاخص جامع نام‌برده در دو سطح کلاس و سیما برای 36 زیرحوضه مورد محاسبه و مقایسه قرار گرفت. در نهایت، درجه امنیت بوم‌شناختی در پنج طبقه خیلی‌کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی‌زیاد طبقه‌بندی و پهنه‌بندی شد. بر اساس نتایج مشخص شد که حوضه کوزه‌تپراقی از نظر کلی دارای سطح پایینی از امنیت بوم‌شناختی است. هم‌چنین مقدار شاخص‌های جامع الگو و فرآیند سیمای سرزمین به‌ترتیب برابر با 28/0 و 37/0 و میانگین شاخص ارزیابی جامع امنیت بوم‌شناختی آبخیز برابر با 25/0 به‌دست آمد. حداکثر مقدار شاخص امنیت بوم‌شناختی برابر با 78/0 مربوط به زیرحوضه‌ 14 (بخش جنوبی حوضه) و حداقل مقدار این شاخص برابر 03/0 مربوط به زیرحوضه 33 (بخش شمالی حوضه) محاسبه شد. در مجموع، بخش‌های جنوبی و جنوب غربی حوضه در وضعیت امنیت زیاد و متوسط و بخش‌های شمالی در وضعیت امنیت خیلی‌کم قرار گرفته‌اند. نتایج حاضر می‌تواند در برنامه‌ریزی کاربری اراضی، ارزیابی اثرات بوم‌شناختی و مدیریت منابع حوضه کاربرد داشته باشد.