تحلیل تعارضات کنشگران در احداث سدهای بزرگ به کمک تئوری بازیها و مدل GMCR II (مطالعه موردی: سد شفارود)
نویسندگان
1 دکترای هیدرولوژی منابع آب ، وزارت نیرو، ایران
2 دکترای مدیریت محیطزیست، دانشکدۀ منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران
3 استادیار گروه مدیریت محیطزیست، دانشکدۀ منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران
4 دانشیار گروه مدیریت محیطزیست ، دانشکدۀ منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران
doi
10.22034/eiap.2023.169992چکیده
طی دهههای گذشته یکی از مهمترین سیاستها در جهت کاهش فشار ناشی از کم آبی و در عین حال مدیریت بهینه منابع آب سدسازی بوده است که همواره با اما و اگرهایی نیز مواجه بوده است، و منتقدان و موافقان زیادی را با خود همراه کرده است. این موضوع حتی در حوضه آبریز تالش که جزء زیرحوضههای درجه دوم حوضه آبریز خزر است و از لحاظ بارشهای جوی نیز در شرایط مناسبی بسر میبرد نیز وجود دارد، بهطوری که سد شفارود را میتوان به عنوان نماد سدسازی و در عین حال عدم رعایت ملاحظات محیطزیستی در این ناحیه از کشورمان در نظر گرفت. در این پژوهش، از طریق تحلیل استراتژیک تعاملات ذینفعان در شرایط وضع موجود سد شفارود به کمک یکی از مدلهای غیرهمکارانۀ نظریهبازیها موسوم به مدل گراف، به بررسی مساله در راستای تحلیل مناقشه پرداخته شده است. بر اساس نتایج این تحقیق، از دیدگاه استراتژیک، عامل اصلی بروز مناقشه احداث سد شفارود، رفتار مبتنی بر عقلانیت و منافع سازمانی ذینفعان است. بهطوری که هم اکنون، اصرار وزارت نیرو به تکمیل و احداث سد و سازمان حفاظت از محیطزیست به حفظ و نگهداری جنگلها و جلوگیری از تخریب بیشتر آنها، دستیابی به راهحل همکارانه را دشوار کرده است. نتایج به دست آمده نشانگر آن است در سناریوی غیرهمکارانه (وضع موجود)، نقطه تعادل مناقشه، وضعیت 16 (از بین 18 وضعیت موجود) است. این بدین معنا است که بر اساس مجموعه مفاهیم حل غیرهمکارانه بهکار گرفته شده برای تحلیل مناقشه، هیچ پیشروی یکجانبهای از این وضعیت برای هیچ یک از طرفین مناقشه متصور نیست. برگزیده شدن این وضعیت بهعنوان نقطه تعادل مناقشه، نشانگر آن است که در صورت استمرار ترجیحات فعلی طرفین، مناقشه در وضعیت بنبست قرار میگیرد و به عبارت دیگر راهی برای حل و فصل مناقشه در جهت تامین منافع محیطزیستی وجود ندارد.